أذينة ، عن زرارة و بكير و الفضيل و محمّد و بريد ، عن أحدهما عليهما السّلام قال : إنّ الجدّ مع الاخوة من الأب يصير مثل واحد من الإخوة ما بلغوا . قال : قلت :
رجل ترك أخاه لأبيه و أمّه و جدّه أو قلت : ترك جدّه و أخاه لأبيه و أمّه . قال : المال بينهما . و إن كانا أخوين أو مائة ألف فله مثل نصيب واحد من الإخوة . قال :
قلت : رجل ترك جدّه و أخته ؟ فقال : للذّكر مثل حظّ الانثيين . و إن كانتا أختين فالنصف للجدّ و النصف الآخر للاختين . و إن كنّ أكثر من ذلك فعلى هذا الحساب . و إن ترك إخوة و أخوات لأب و أمّ أو لأب و جدّا فالجدّ أحد الإخوة فالمال بينهم للذكر مثل حظّ الأنثيين . قال زرارة : هذا ممّا لا يؤخذ عليّ فيه .
قد سمعته من أبيه و منه قبل ذلك و ليس عندنا في ذلك شكّ و لا اختلاف .
شرح
در رديف برادران پدرى قرار مىگيرد و مانند يك برادر ارث مىبرد ، هرچند رقم برادران بالا رود . من گفتم : اگر كسى بميرد و وارثان او منحصر باشند به يك برادر پدرى و مادرى با يك جد پدرى ، سهم جد چه خواهد بود ؟ ابو جعفر گفت :
تمام ميراث به نسبت مساوى بين آن دو تقسيم مىشود ؛ و اگر دو برادر باشند به نسبت ثلث ؛ حتى اگر فرض كنيم كه صد هزار برادر باشند ، جد مانند يك تن از آن صد هزار سهم خواهد برد . من گفتم : اگر كسى مرحوم شود و بازماندگان او فقط يك جد و يك خواهر باشند ، ميراث چگونه تقسيم مىشود ؟ ابو جعفر گفت : براى يك مرد برابر با سهم دو زن ؛ و اگر يك جد باشد با دو خواهر ، يك نيمهء ميراث از آن جد است و يك نيمهء ديگر از آن دو خواهر ؛ و اگر خواهران او بيشتر باشند ، بر همين مقياس سهم خود را مىبرند ؛ و اگر كسى مرحوم شود و چند خواهر و برادر پدرى و مادرى يا چند خواهر و برادر پدرى داشته باشد با يك جد ، جد او نيز مانند يكى از برادران ارث مىبرد و همهء ميراث بين آنان به مقياس مردان دو برابر زنان تقسيم مىشود . زراره مىگويد : در اين فتوا هيچ كس بر من ايرادى ندارد ؛ من اين فتوا را از پدرش ابو جعفر باقر ( ع ) و از خود ابو عبد اللّه صادق ( ع ) شنيدهام ؛ در اين مسئله بين فقهاى ما ترديد و اختلافى نيست .