( 3431 ) 2 - أبو عليّ الأشعريّ ، عن محمّد بن عبد الجبّار ، عن صفوان ، عن إسحاق بن عمّار قال : سألت أبا إبراهيم عليه السّلام عن الأمة يموت سيّدها . قال :
تعتدّ عدّة المتوفّى عنها زوجها . قلت : فإنّ رجلا تزوّجها قبل أن تنقضي عدّتها . قال : يفارقها ثمّ يتزوّجها نكاحا جديدا بعد انقضاء عدّتها . قلت :
فأين ما بلغنا عن أبيك في الرّجل : إذا تزوّج المرأة في عدّتها لم تحلّ له أبدا ؟
قال : هذا جاهل .
شرح
باشد ، قهرى است كه آنان نيز مشمول اين آيهء كريمه نخواهند بود . رابعا ، جمله« فِيما فَعَلْنَ »جز دربارهء خانمهاى آزاده صادق نيست ، و فقط آنان هستند كه بعد از پايان عدهء وفات شخصا براى ازدواج خود تصميم مناسب مىگيرند ، بنابراين كنيزان را شامل نخواهد شد ، زيرا كنيزان بعد از مرگ شوهرانشان در اختيار مالك و خواجهء خود قرار مىگيرند و حق انتخاب همسر ندارند و بعد از مرگ خواجگانشان ، اگر صاحب فرزند نباشند ، جزء ما ترك خواجه بين وارثان او تقسيم مىشوند و از خود هيچگونه اختيارى ندارند .
* ( 3431 ) * 2 - از ابو ابراهيم امام كاظم ( ع ) پرسيدم : موقعى كه خواجه مرحوم شود ، كنيز شخصى او چه تكليفى دارد ؟ ابو ابراهيم گفت : بايد چهار ماه و ده روز عدهء وفات بگيرد . من گفتم : اگر كسى قبل از سپرى شدن عده ازدواج كند ، چه صورت دارد ؟ ابو ابراهيم گفت : بايد از هم جدا شوند و بعد از پايان مدت مجددا عقد ازدواج را جارى كنند . من پرسيدم : پس آن فتوائى كه از پدرت به ما رسيده كه مىگويد : « هرگاه در دوران عده با كسى ازدواج كنند ، براى هميشه ازدواجشان حرام خواهد بود » چه مىشود ؟ ابو ابراهيم گفت : اين شخص مفروض ، جاهل بوده است .
توجه : چنانكه در ذيل حديث قبلى گذشت ، اين كنيز بايد بعد از مرگ خواجهاش آزاد شده باشد كه شخصا تصميم به ازدواج گرفته است . اگر