لك أن تأخذ منهم شيئا حتّى تشارطهم وإن كان كالمستيقن أنّ كلّ من نزل تلك القرية أخذ ذلك منه . قال : وسألته عن رجل بنى في حقّ له إلى جنب جار له بيوتا أو دارا فتحوّل أهل دار جار له أله أن يردّهم وهم كارهون ؟ فقال : هم أحرار ينزلون حيث شاؤوا ويتحوّلون حيث شاؤوا .
( 2841 ) 3 - أبو عليّ الأشعريّ ، عن محمّد بن عبد الجبّار ، عن صفوان ، عن ابن مسكان ، عن الحلبّي ، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال : كان أمير المؤمنين عليه السّلام يكتب إلى عمّاله : لا تسخروا المسلمين . ومن سألكم غير الفريضة فقد اعتدى فلا تعطوه وكان يكتب يوصي بالفلّاحين خيرا وهم الأكّارون .
شرح
اربابى مىگيرند ، چه صورت دارد ؟ أبو عبد اللّه گفت : موقع خريد روستا با آنان شرط كن . آنچه با آنان شرط كنى ، از وجوه نقدي وخدمات بيگارى ويا مرغ وما هي بر تو حلال خواهد بود . بدون شرط وتعهّد ، حتى پشيزى نمىتوانى از آنان دريافت كنى گرچه معهود ويقيني باشد كه هركس در اين آبادي سكنى بگيرد ، بايد آمادهء اينگونه خدمات باشد . من پرسيدم :
اگر كسى در روستاى خود خانههاى جديدى بسازد وزارعان وكارگران وبيكارانى كه در روستاى مجاور سكنى دارند ، به خانههاى أو منتقل شوند ، آيا صاحب آن روستا مىتواند آنان را به روستاى خود برگرداند ، با آنكه مايل نباشند ؟ أبو عبد اللّه گفت : آنان حرّ وآزادند : در هرجا بخواهند منزل مىكنند واز هرجا بخواهند كوچ مىكنند .
* ( 2841 ) * 3 - جدم أمير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - به كارگزاران خود مرقوم مىكرد : مسلمانان را به بيگارى مگيريد . وبه مردم مىگفت :
هركس بيش از زكات فريضة مطالبه كند ، ستمكار ومتجاوز است چيزى به أو مدهيد . أمير المؤمنين در نامههاى خود سفارش مىكرد كه با زارعان به نيكى رفتار شود .