قلت : لا يدري لمن هو من الناس ؟ فقال : فيه فضل أو نقصان ؟ قلت : فإن كان فيه فضل أو نقصان ؟ قال : إن كان فيه نقصان فهو أهون : يبيعه فيؤجر فيما نقص من ماله وإن كان فيه فضل فهو أشدّهما عليه : يبيعه ويمسك فضله حتّى يجيىء صاحبه .
( 2722 ) 9 - عدّة من أصحابنا ، عن أحمد بن محمّد وسهل بن زياد ، عن أحمد ابن محمّد بن أبي نصر ، عن حمّاد بن عثمان ، عن إسحاق بن عمّار قال : سألت أبا إبراهيم عليه السّلام عن الرّجل يرهن الرّهن بمائة درهم وهو يساوي ثلاثمائة درهم فيهلك . أعلى الرّجل أن يردّ على صاحبه مائتي درهم ؟ قال : نعم لأنّه أخذ رهنا فيه فضل وضيّعه . قلت : فهلك نصف الرّهن ؟ قال : على حساب ذلك . قلت :
شرح
بيايد . من گفتم : صاحبش را نمىشناسد تا به أو اطلاع دهد . أبو إبراهيم گفت : قيمت كالا بيشتر از مبلغ گروى است يا كمتر است ؟ من گفتم : اگر بيشتر باشد چه تكليفي دارد واگر كمتر باشد چه تكليفي دارد ؟ أبو إبراهيم گفت : اگر بهاى گروى كمتر باشد سهلتر خواهد بود : گروى را مىفروشد واز ما زاد حق خود مىگذرد واجر اخروى مىبرد . اما اگر بهاى گروى بيشتر باشد ، مشكلتر است : اگر گروى را بفروشد ، بايد ما زاد آن را نگه دارد تا صاحبش بيايد .
* ( 2722 ) * 9 - از أبو إبراهيم امام كاظم ( ع ) پرسيدم : اگر انسان در برابر صد درهم ، كالائى گرو بگيرد كه سيصد درهم ارزش داشته باشد وبعد ، آن كالا نزد أو تلف شود ، آيا بايد دويست درهم ما زاد را به صاحبش بازگرداند ؟ أبو إبراهيم - عليه السلام - گفت : آرى ، بهخاطر اينكه گروى گرانقيمت دريافت كرده ودر نگهدارى آن كوتاهى كرده است . من گفتم :
اگر نصف كالا تلف شود ، چه صورت دارد ؟ أبو إبراهيم گفت : بايد بر همين مبناى مزبور ، محاسبه كند . من گفتم : يعنى ما زاد گروى را به صاحبش