( 2694 ) 4 - عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن ابن محبوب ، عن عبد اللّه بن سنان قال : سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن رجل دفع إلى رجل غنمه بسمن ودراهم معلومة : لكلّ شاة كذا وكذا في كلّ شهر . قال : لا بأس بالدّراهم فأمّا السّمن فما أحبّ ذاك إلّا أن يكون حوالب فلا بأس .
شرح
نيست ، استثناى يك درهم مضمون ، از غيرمضمون باعث تزلزل معاهده خواهد شد ، زيرا امكان دارد كه تعدادى از گوسفندان از شير بيفتند ويا در اثر گر شدن ، پشمى نداشته باشند واجارهء مزبور ، نسبت به تعداد اينگونه گوسفندان باطل شود . اما اگر از ابتدأ ، برخى از گوسفندان پشم وشير نداشته باشند ، معاهدهء استخدام به دو قسمت تحليل مىشود : قسمت أول ، پيشخريد پشم وشير است كه شبان گوسفندان ، با يك برآورد كلّى ، پشم وشير گوسفندان شيرده وپشمى را به مبلغ معينى تقبل مىكند ومىخرد .
قسمت دوم اجاره واستخدام شبان است كه از بهاى پشم وشير ، قسمتى را به صاحب گوسفند برمىگرداند وما بقي را بابت اجاره واستخدام خود نگه مىدارد . در اين صورت ، اگر ميزان پشم وشير ويا قيمت آن ، دچار نوسان شود ، ربطى به اجاره ندارد ، بلكه مربوط به خريد پشم وشير است ، مانند خريد ميوهء سردرختى وشير در پستان كه اشكالى ندارد .
* ( 2694 ) * 4 - به أبو عبد اللّه صادق - عليه السلام - گفتم : اگر كسى گوسفندان خود را واگذار كند با اين قرار كه هرماهه ، به تعداد هررأس گوسفند ، مقدارى روغن وچند درهم وجه نقد دريافت كند . اين معاهده چه صورت دارد ؟ أبو عبد اللّه صادق گفت : گرفتن وجه نقد ، اشكالى ندارد ، اما من دوست ندارم كه روغن دريافت كند ، مگر در صورتي كه گوسفندان أو شيرده باشند .
توجه : اين معامله از باب خريد سردرختى بر روى درخت ، وخريد شير ندوشيده در پستان دام است ، لذا در قسمت أول اشكالى ندارد ، ودر