عبد اللّه عليه السّلام عن رجل أربا بجهالة ثمّ أراد أن يتركه . فقال : أمّا ما مضى فله .
وليتركه فيما يستقبل . ثمّ قال . إنّ رجلا أتى أبا جعفر عليه السّلام فقال : إنّي قد ورثت مالا وقد علمت أنّ صاحبه كان يربو ، وقد سألت فقهاء أهل العراق وفقهاء أهل الحجاز فذكروا أنّه لا يحلّ أكله . فقال أبو جعفر عليه السّلام : إن كنت تعرف منه شيئا معزولا تعرف أهله وتعرف أنّه ربا فخذ رأس مالك ودع ما سواه . وإن كان المال مختلطا فكله هنيئا مريئا ، فإنّ المال مالك . واجتنب ما كان يصنع صاحبك ، فإنّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه واله وسلم قد وضع ما مضى من الرّبا . فمن جهله وسعه أكله فإذا عرفه حرم عليه أكله . فإن أكله بعد المعرفة وجب عليه ما وجب على آكل الرّبا .
شرح
أبو عبد اللّه گفت : مردى به حضور پدرم أبو جعفر باقر آمد وگفت : براي من از فأميل رباخوارم ارثى بجا مانده است . از فقهاى عراق ومدينه ومكة پرسيدم ، همهء آنان مىگويند : تصرف در مال رباخواران حرام است . شما چه مىفرمائيد ؟ پدرم أبو جعفر باقر كه صلوات خداى رحمان بر أو باد ، به آن مرد گفت : اگر مىدانى كدام قسمت از ميراث أو مشخصا مال ربا است :
يعنى هم ربادهنده را مىشناسى وهم عين مالي را كه به عنوان ربا پرداخته است ، مىشناسى ، آن رباى مسلّم ومشخّص را به صاحبش بازگردان وباقيمانده را مال خود بدان . واگر مال ربا مخلوط ونامشخص باشد ، ارث أو حلال است . نوش جانت باد وگواراى وجودت ، كه مال تو خواهد بود ، ولى از معاملات ربا دورى كن . رسول خدا كه صلوات خدا بر أو نازل باد ، رباى گذشته را از حرمت ومسئووليت استثنا كرده است : هركسى در اثر جهالت به ربا آلوده شود ، خوردن رباى مخلوط شده بر أو حلال خواهد بود ، اما اگر عين ربا را بشناسد ، خوردن آن رباى شناخته ومشخص حرام خواهد بود ، واگر بعد از شناخت وشناسائى ، مال حرام را بخورد ، به عذاب دوزخ گرفتار خواهد شد .