عابد حسين خواجه 1262 ه ق / 1846 م 1330 ه ق / 1912 م
مولانا خواجه عابد حسين در « سهارنپور ، ميروت ، دهلى ، پنجاب » و مناطق متعدد مرجعيت داشت . در علم و عمل معروف و در تحرير و تقرير ، تدريس ، تبليغ دين و اخلاق باعث افتخار بود .
مولانا در حدود سال 1262 ه ق در « سهارنپور » به دنيا آمد . پدرش بخشش حسين انصارى از اولاد حضرت ايوب انصارى بود و در سهارنپور املاك و زندگى خوبى داشت . وى تسهيلات آموختن علوم دينى را براى فرزندش فراهم كرد ، كتابهاى ابتدايى فارسى را در نزد قاضى غلام عباس هندى خواند و سپس به لكنهو رفت و از محضر استادان آنجا كسب فيض كرد . بعد از تحصيلات عالى نزد مولانا سيد حسين ، مولانا على محمد ، تاج العلماء ، مولانا محمد ابراهيم و مولانا سيد نقى رفت و پس از دريافت اجازه به زادگاه خود بازگشت و به بيان مسايل ، وعظ ، نماز و درس پرداخت . از آنجا كه فردى با ذكاوت و خوشحافظه و فاضل بود ، به مدارس مختلف براى تدريس دعوت شد چنانكه در مدرسهء كورت جوليى ، مدرسهء جعفريه ميرانپور ( بارهه ) و مدرسهء منصبيه ميروت مدّت زيادى تدريس كرد و سرپرستى مدارس را برعهده داشت . شاگردان فراوانى را تربيت كرد بهطورى كه بعضى از آنها به اوج علم و عمل رسيدند و در شهرهاى مختلف به ترويج مذهب و تبليغ دين پرداختند .
عابد حسين فردى خوش بيان و خوشصحبت و خوشقلم بود و طلاب تحت تأثير مواعظ او قرار مىگرفتند .
در سال 29 - 1325 ه ق به سفر زيارت رفت و از مشاهير و بزرگان كربلا و نجف به دريافت اجازه و كسب فيض توفيق يافت و به زادگاهش بازگشت و در قريهء سرسى بلوك مرادآباد سكونت گزيد و بعد از عمرى طولانى در 6 ذيقعده 1330 ه ق درگذشت .
مولانا به زبان عربى تسلط داشت و نيز كتابهايى به زبان فارسى نگاشت . او به شاگردان خود علاقه و توجهى خاص داشت و آنان را به همّت عالى و عزّت نفس تشويق مىكرد و به همين مناسبت همگى مداح او بودند و به وى احترام مىگذاشتند .
تصانيف او عبارتند از : اشعار المؤلفين ؛ نصر المؤمنين ( مناظره ) ؛ قواعد مدنى علم هجا ؛ يوسفيه ( صرف و نحو عربى ) ؛ حرف رك ( عقايد ) ؛ قران السعدين ؛ قصهء جميله بنت عامر ( نظم عربى ) ؛ مفتاح البيان ( دو جلد ، عربى ) ؛ پنجهء فولادى ( مناظره ) ؛ تحفة الصائدين ( فقه ) ؛ كلمة