الذهب ، سوانح سيد العلماء و نيز ظل ممدود ، مجموعه مكاتيب سيد العلماء ، ممتاز العلماء سيد محمد تقى ؛ علامه كنتورى غلام حسنين ، زبدة العلماء سيد نقى ؛ حامد حسين فردوس مآب ؛ عمدة العلماء سيد هادى ؛ مفتى مظفر حسين نانوتوى ؛ قائمة الدّين ميرزا محمّد على ؛ مفتى مقبول حسين بدايونى ؛ مولانا نياز حسن برستى حيدرآبادى ؛ مولانا شيخ تفضل حسين تعلقهدار فتحپور بسوان ؛ نواب دولها ؛ مولانا شيخ على حسين بدايونى ؛ مولانا شيخ على اطهر ؛ مولانا سيد حسين مرعشى ؛ مولانا سيد على نقى ؛ و هاج ميرزا حسن عظيمآبادى ، وى براثر تعليمات كاظم رشتى ، به شيخيّه گرويده بود ( وفات اللهآباد 1260 ه ق ) ؛ مولانا سيد محمد بن سيد باقر شاه بخارى ؛ مولانا اولاد حسين ؛ مولانا حكيم ميرزا غازى ؛ مولانا حافظ انور على ؛ مولانا قارى جعفر على جارچوى ؛ مولانا سيد مهدى شاه كشميرى عظيمآبادى ؛ مولانا ميرزا محمد بخارى ؛ مولانا سيد على حسن جائسى ؛ مولانا سيد محمد حسين ؛ مولانا ميرزا محمد هادى صلاح ( مصنف خلاصة المصائب ) ؛ حكيم سيد اكبر شاه كشميرى ؛ شفاء الدوله ، ذكاء الملك حكيم سيد افضل عليخان بهادر مدبر جنگ .
حسين آذربايجانى 1300 ه ق / 1882 م
مولانا محمد حسين بن مولانا محمد على آذربايجانى در كهمبات به دنيا آمد . پدرش محمد على از اروميهء آذربايجان وارد كهمبات شد و كهمبات در نزديكى بمبئى حكومت محلى شيعيان بود و از زمان قديم قافلههاى شيعيان در اين بندر از كشتى پياده مىشدند . من در سال 1950 م نامهء خاندان مؤمن ثانى را ترجمه كردم كه در آن يادداشت كوچكى از وضع اين حكومت نوشته شده بود ، ( اين كتاب هنوز چاپ نشده است ) . مولوى محمّد حسين در كهمبات كه به سن بلوغ رسيده بود ، با پدرش به ايران رفت و بعد از تكميل تحصيلات خود به كهمبات و لكنهو بازگشت و در لكنهو در مجالس عزادارى شاهى به سمت « روضهخوان « 1 » و كتابخوان » تعيين شد .
نواب صديق خان در حدود 1295 ه ق نوشته است كه در آن روزها مولانا حسين در رامپور كار مىكرد .
هامش
( 1 ) - افاضل ايرانى كه در خطابت ممتاز بودند ، در لكنهو مورد احترام بودند و از ميان آنان از خاندان ملا باذل آقا جان زاير ، ملا محمّد شوشترى خطا مؤلف بحر البكاء ، مولانا محمد على بن غلام على مؤلف لسان الواعظين از علما و فضلاى وسيع النظر بودند .