مسأله 18 - رويت هلال به وسيله چشمهاى مسلحى كه در اين عصر درست شده اعتبار ندارد ، بنابراين اگر با اينگونه آلات كه هر چيزى را چندين برابر بزرگ و يا نزديك مىكند نظير تلسكوپ مثلًا هلال ماه ديده شود و با چشم عادى و بدون دوربين قابل رويت نباشد حكم نمىشود به اينكه آن شب ، شب اول ماه است ، پس معيار رويت با چشم است بدون آلتى كه مرئى را نزديك و يا بزرگ كند ، بله اگر با دوربين هلال ديده شود و محل آن مشخص شود و سپس با چشم عادى و بدون آلت قابل رويت باشد حكم به اول ماه مىشود ، و همچنين است حال در بىاعتبارى تشخيص خسوف و كسوف به وسيله آلات جديد كه اگر گرفتگى خورشيد و يا ماه با چشم عادى تشخيص داده نشود ولى با آلات جديد ديده شود اثرى بر آن مترتب نمىشود .
خاتمه
اگر روزى بشر موفق شود به مسافرت به بعضى از سيارات و كرات ، در آن روزگار مسائل شرعيه بسيارى پيش خواهد آمد كه فقهاى آينده ( اعلى الله كلمتهم ) به كشف معضلات آنها مىپردازند ، مانعى نيست اشارهاى اجمالى به بعضى از آنها بشود .
مسأله 1 - در آن سيارات طهارت از حدث و خبث با آب آن جا و يا خاكش اگر كلمه ( آب ) بر آبش و كلمه ( خاك ) بر خاكش صادق باشد صحيح است ، و همچنين طهارت خاكش و سنگش و ساير چيزهايش ، و سجده كردن بر زمينش و بر آنچه از زمين آن سياره مىرويد .
مسأله 2 - در كرات بالا وزنها اختلاف بسيار زيادى دارند چون وزن هر چيزى در هر كره مطابق جاذبه آنجاست هر قدر جاذبه قوى باشد وزن اشياء بيشتر و هر چه ضعيفتر باشد وزن اشيا سبكتر است ، و مثلًا در كره ماه از آنجا كه جاذبهاش كمتر از جاذبه زمين است اجسام با اينكه از نظر حجم در زمين و ماه يكى است وزن آنها مختلف است ، پس يك حوض كر كه حجم آن در زمين برابر وزن مقدر آن است تقريباً در كره ماه يك دهم آن وزن را دارد ، بنابر اين اگر ما معيار در كر را وزن آب بدانيم حوض آنجا چند برابر حوض زمين مساحت خواهد داشت ، به ناچار بايد گفت معيار در كره ماه به مساحت است نه به وزن ، و اگر مقايسه بين وزن و حجم را در كرهاى انجام دهيم كه بر خلاف كره ماه جاذبهاش چند برابر جاذبه زمين باشد چه بسا يك ظرفى كه حجم آن دو وجب باشد و آن را پر از آب كنيم وزن آن مقدار آب به يكصد و بيست و هشت من تبريز برسد به ناچار در چنان كرهاى ممكن است معيار را مساحت و حجم بگيريم نه وزن ، در نتيجه آبى