ايستاده باشد و صاحبش سهلانگارى نكرده باشد او ضامن چيزى نيست .
مسأله 8 - اگر كسى در ملك خود و يا در ملكى مباح ديوارى بسازد و به مقدار متعارف پىريزى كرده باشد و از نظر كارشناسى ديوار صاف بوده به طورى كه عادتاً چنين ديوارى فرو نمىريزد و لكن با اينكه متمايل و كج ساخته نشده و با اينكه بناى خراب كردن آن را نداشته بر خلاف عادت سقوط كند مثلًا زلزله و امثال آن ، آن را فرو ريزد صاحب ديوار ضامن تلفاتى كه ديوارش به بار آورده نيست هر چند كه به طرف كوچه و راه و يا ملك ديگران سقوط كرده باشد ، و همچنين است اگر ديوار درست ساخته نشده باشد لكن كجى آن به طرف ملك خودش بوده اما اگر كجى آن به طرف ملك غير و يا شارع بوده باشد ضامن تلفات ناشى از سقوط آن مىباشد ، و همچنين است اگر ديوار را در ملك غير و بدون اذن مالك ساخته باشد ، و اگر ديوارى را در ملك خود مستقيم ساخته بود لكن به طرف ملك غير كج شده باشد ، و اگر ديوارى را در ملك خود مستقيم ساخته بود لكن به طرف ملك غير كج شده باشد اگر فرصت داشته و اقدام نكرده ضامن بودنش بى وجه نيست ، و اگر شخصى ديگر ديوار او را خميده كرده باشد ضمان به عهده آن شخص است و مالك در صورتى كه فرصت و امكان اصلاح آن را نداشته ضامن نيست ، و اگر امكان داشته و نكرده باز ضمان از آن شخص بر طرف نمىشود ، چيزى كه هست آيا مالك هم ضامن مىشود يا نه ؟ و آيا ورثه مقتولى كه ديوار به روى او سقوط كرده حق دارد به مالك مراجعه نموده ديه طلب كند ، كه در اين صورت اگر مراجعه كرد و مالك خونبها را داد از شخص متعدى همان را مىگيرد ؟ و يا اصلًا پاى مالك به ميان نمىآيد و تنها شخص متعدى ضامن است ؟ بعيد نيست وجه دوم باشد .
مسأله 9 - اگر كسى در ملك خود به مقدار احتياجى كه دارد آتشى برافروزد و هيچ احتمال ندهد كه ممكن است آتش به خانه ديگران سرايت كند اگر اتفاقاً سرايت كند و انسانى و يا مالى را طعمه حريق سازد بدون اشكال ضامن نيست ، همانطور كه اگر زيادتر از مقدار حاجت باشد و بداند كه اين مقدار آتش حتماً به خانه همسايه سرايت مىكند بدون اشكال ضامن است ، در فرض اول ظاهر اين است كه اگر آتش به مقدار حاجتش هم بوده نه بيشتر در صورت علم به تعدى ضامن است ، بلكه ظاهر اين است كه اگر عادت اقتضاى تعدى را داشته ولى او غفلت كرده نيز ضامن است تا چه رسد به صورتى كه غفلت هم نداشته باشد ، و اگر آتشى بيش از مقدار احتياجش روشن كند و لكن محل طورى است كه عادت اقتضا دارد تعدى نكند مظنه آن نيز در بين نباشد ولى بر خلاف عادت و به خاطر پيشآمدى ديگر سرايت كند ظاهراً ضامن نيست ، اما اگر در همين فرض سرايت به خاطر عملى باشد كه خود او كرده ضامن است هر چند كه آتش به
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 705
مساهمون: السيد الخميني
ص٧٠٥