انجام دهد كه غالباً كشنده نيست و با آن عمل قصد قتل هم نداشته باشد ، مثل اينكه به منظور ادب كردن او را با شلاق و يا امثال آن بزند و تصادفاً همان زدن سبب مرگ طرف شود ( اين چنين قتل ، عمدى نيست چون نه قصد كشتن داشته و نه عملى مرتكب شده كه غالباً كشنده است خطائى هم نيست چون فرض كرديم آنچه كرده با قصد كرده است ) و از همين باب طبابت است كه مصادف با مرگ بيمار بشود ، البته در مورد معالجه اطبا وقتى قتل بيمار قتل شبه به عمد است كه معالجه به مباشرت طبيب صورت بگيرد ، و يا از همين باب است ختنه كردن در فرضى كه آلت ختنه بيش از مقدار لازم را قطع كند ، و نيز از اين قبيل است كتككارى از روى دشمنى البته به مقدارى كه غالباً كشنده نيست و به شرطى كه قصد كشتن هم نداشته باشد .
مسأله 6 - مواردى هم كه جانى هم قصد كشتن داشته و هم عمل كه غالباً كشنده است را انجام داده و لكن خطائى در تطبيق داشته ملحق به شبه عمد است ، مثل اينكه شخصى را عمداً به قتل برساند به اعتقاد اينكه همان كسى است كه حاكم خونش را هدر كرده ، و يا به اعتقاد اينكه قاتل پسر او همين شخص است و به جهت قصاص از خون فرزندش او را به قتل رسانيده بعد معلوم شود كه نه ، مقتول آن كسى است كه خونش هدر شده و نه آن كسى است كه مثلًا خون فرزند وى را ريخته ، و يا به اعتقاد اينكه حيوان روبهرو آهو است تير بيندازد بعد معلوم شود كه آهو نبوده بلكه انسانى بوده است .
مسأله 7 - قتل خطائى محض كه آن را خطاى بدون ترديد نيز مىگويند عبارتست از موردى كه مرتكب نه قصد عمل را دارد و نه قصد قتل را نه مىخواهد به سوى انسانى تيراندازى كند و نه قصد قتل او را دارد ، مثل كسى كه شكارى را از دور ديد و به سوى او شليك كرد اما همين كه تير رها شد شخصى كه بين او و شكار در گودالى بود بالا آمده و تير قبل از رسيدن به شكار به آن شخص اصابت نمايد ، و يا سنگ را براى مصرف شخصى خود از كوه غلط دهد و لاشهاى از آن به كسى اصابت كند و او را بكشد ، و از همين موارد خطاى محض است آن صورتى كه تيرى به سوى انسان مهدورالدمى بيندازد و به ديگرى اصابت كند و او را از پاى درآورد .
مسأله 8 - مواردى هم كه معيار قتل عمدى وجود دارد يعنى هم قصد قتل در كار هست و هم عملى كه غالباً كشنده است انجام داده لكن شخص مرتكب يا كودك نابالغ است و يا ديوانه ، شرعاً ملحق به قتل خطائى محض است .
مسأله 9 - عمد و خطا و عمد شبيه به خطا همانگونه كه در قتل جريان دارد در اعضاء نيز جريان دارد ، پس زخمىكردن و نقص عضو وارد آوردن نيز عمدى و خطائى و شبه عمدى دارد .
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 691
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٩١