فرع دوم - اگر كسى انگشت شخصى را قطع كند و جراحت انگشت همه دست او را فرا بگيرد و سرانجام همه دستش قطع شود و سپس بهبودى يابد مىتواند همه دست جانى را قصاص كند يعنى كف دست او را از بند مچ قطع كند ، و اگر دست كسى را از آخرين بند شست قطع كند از همانجا قصاص مىشود ، و اگر علاوه بر كف دست مقدارى هم از بازوى كسى را قطع كند مجنىعليه دست جانى را از آخرين بند شست قطع مىكند و احتمال دارد كه نسبت به زائد حكومت شود و احتمال دارد به معيار مسافت حساب شود و اگر دست كسى را از آرنج قطع كند قصاص تا بند مچ ثابت است و نسبت به زائد همان دو احتمال بالا مىآيد ، حكم پا همان حكم دست است كه قصاص آن تا مچ پا است و نسبت به زائد دو احتمال جريان دارد .
فرع سوم - در قصاص تساوى عضو از نظر اصلى بودن و زيادى بودن شرط است ، بنابر اين شرط عضو اصلى جانى به خاطر قطع عضو زائد كسى قطع نمىشود هر چند كه محل هر دو يكى باشد ، حتى عضو زائد جانى به خاطر قطع عضو اصلى كسى در صورتى كه محل آن دو مختلف باشد قطع نمىشود ، در قصاص از عضو اصلى عضو اصلى جانى قطع مىشود به شرطى كه محل هر دو يكى باشد و عضو زائدش در قصاص از عضو زائد با اتحاد محل قطع مىشود ، و همچنين با اتحاد محل عضو زائد اگر عضو اصلى نداشته باشد به خاطر قطع عضو اصلى قطع مىشود ، بنابراين اگر جانى دستى زيادى در سمت راست داشته باشد و دست زيادى كسى كه در سمت چپ او واقع بوده بريده باشد به خاطر آن قطع نمىشود چون محل اين دو عضو زائد مختلف است ، و همچنين عكس اين صورت و نيز دست زيادى سمت راست جانى به خاطر دست چپ اصلى كسى قطع نمىشود و همچنين عكس اين صورت .
فرع چهارم - اگر جانى و مجنى عليه هر دو يك انگشت زيادى در يك سمت داشته باشند ، به طور مثال هر دو در دست راست دو انگشت شست داشته باشند و جانى دست راست مجنى عليه را از بالاى كف دست قطع كرده باشد از او قصاص گرفته مىشود ، و اگر تنها جانى انگشت زيادى داشته باشد در صورتى كه اين انگشت در بالاتر از كف دست روييده كف دستش قطع مىشود و انگشت زائد را قطع نمىكنند ، و اگر در كنار انگشتانش روئيده آيا مجنى عليه كف شش انگشتى او را قطع كند و ديه يك انگشت را به او پرداخت كند ؟ و يا تنها پنج انگشت او را قطع كند و كف دستش را و انگشت زائد را باقى بگذارد و نسبت به كف دست او حكومت شود ؟ دو وجه است كه وجه دوم به نظر ما اقرب است ، و اگر انگشت زائد را تنها مجنى عليه داشته باشد مىتواند كف دست و انگشتان پنجگانه جانى را قطع كند ، و علاوه بر آن ديه يك انگشت زيادى را هم از او
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 686
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٨٦