باشد .
مسأله 7 - در زمينى سراشيب اگر مسلمان خانهاى در قسمت پايين زمين بنا كند آيا جايز است براى ذمى در بالاى زمين خانهاى به ارتفاع خانه مسلمين يا كوتاهتر بنا كند يا به خاطر بلندى زمين جايز نيست ؟ دو وجه است و بعيد نيست كه بگوييم جايز نيست ، و اگر عكس اين شد يعنى مسلمان در قسمت بلندى زمين خانهاى متعارف ساخته باشد و ذمى بخواهد در قسمت پايين زمين خانهاى با دو برابر ارتفاع خانه مسلمين بنا كند و در نتيجه هر دو خانه همسطح باشند لكن از مسلمان يك طبقه و از ذمى دو يا سه طبقه باشد باز دو وجه است و بعيد نيست بگوييم جايز است .
مسأله 8 - على الظاهر عدم جواز بلند كردن ذمى خانه خود را از خانه مسلمان يكى از احكام اسلام است نه از حقوق مسلمانان ، بنابراين رضايت مسلمان در اين حكم هيچ دخالتى ندارد ، پس اگر مسلمانان اطراف ذمى هم رضايت دهند كه او خانهاش را بلند بسازد جايز نيست چنين كند ، همچنان كه اين حكم را از احكام عقد ذمه نيست تا اگر در ضمن عقد شرط شده جايز بشود و اگر شرط نشده جايز نباشد بلكه از احكام مسلمان و ذمى است .
مسأله 9 - داخل شدن كفار در مسجد الحرام مطلقاً جايز نيست چه اينكه كافر ذمى باشند و يا غير ذمى ، و همچنين است ساير مساجد ، البته در صورتى كه داخل شدن كفار در آن هتك حرمت باشد جايز نيست بلكه اگر نگوييم اقوى حداقل بنابر احتياط بايد گفت مطلقاً جايز نيست چه هتك شمرده بشود و چه نشود ، و هيچ مسلمانى نمىتواند به كافرى اجازه ورود به مسجدى را بدهد و به فرضى هم كه مسلمانان اذنش بدهند باز هم جايز نيست .
مسأله 10 - ايستادن و توقف و عبور از يك درب مسجد به طرف درب ديگر و حتى داخل شدن در مسجد براى جلب طعام يا چيز ديگر براى كافر جايز نيست ، و آيا داخل شدن آنان در حرم امن الهى كه مسافتى است در چهار طرف شهر مكه براى توقف يا عبور يا خريد جنس جايز است يا نه ؟ بعضى گفتهاند جايز نيست و استدلال كردهاند كه مراد از كلمه مسجدالحرام در آيه شريفه همين حرم است و در اين باب روايتى هم هست و احتياط نيز همين را اقتضاء مىكند ، بعضى ديگر از فقها حرم ائمه معصومين عليه السلام و صحن شريف آنها را ملحق به مسجد كردهاند البته در صورتى كه دخول آنان هتك حرمت اين اماكن مقدسه باشد نظر ما نيز همين است ، لكن نزديكتر به احتياط آن است كه به طور كلى داخل نشوند چه هتك باشد و چه نباشد .
مسأله 11 - بنابر قول مشهور براى كفار جايز نيست سرزمين حجاز را وطن خود قرار
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 636
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٣٦