است . حال يا به خاطر آنكه صاحب شير ، زنى شريفتر از مادر است و يا شيرين پاكتر است ، و مادر كودك زنى پليد است .
مسأله 15 - كمال شيرخوارگى كودك دو سال تمام است و جايز است كه او را بيست و يك ماه يعنى سه ماه كمتر شير بدهند ، و آنگاه از شير بگيرند ؛ امّا كمتر از اين مقدار جايى كه امكان شير دادن كامل موجود است و ضرورتى نيز ايجاب نمىكند جايز نيست .
مسأله 16 - در صورتى كه مادر كودك ، زنى آزاده عاقله باشد به هر كسى نسبت به تربيت كودك سزاوارتر است كه كودك را در مدّت دو سال شيرخوارگى حفظ نمايد و آنچه كه مربوط به تربيت آن است انجام دهد . چه طفل پسر باشد و چه دختر چه مادر خودش طفل را شير بدهد و چه با شير ديگرى آن كودك را سير نمايد . بنابراين ، جايز نيست كه پدر طفل ، كودك را در اين مدّت از مادرش جدا كند . و بنابر احتياط نيز بعد از شير گرفتن نيز اين كار جايز نيست و بعد از اتمام شيرخوارگى پدر نسبت به پسر سزاوارتر است و مادر نسبت به دختر تا اينكه به هفت سالگى برسند . و زمانى كه دختر هفت سالش تمام شد پدر نسبت به او سزاوارتر است و فرقى نمىكند كه اين هفت سال در مورد مادر ، مادر و همسرى پدر كودك باشد و يا در همسرى ديگرى با جدا شدن از همسر حقّ حضانت مادر ساقط نمىگردد مگر اينكه با مردى ديگر ازدواج نمايد كه اگر چنين نمايد حق حضانتش از پسر و دختر هر دو ساقط مىگردد ، و همچنين اگر در بين دو سالى كه حق حضانت پسرش را داشت به ديگرى ازدواج نمايد مابقى حق حضانتش نسبت به پسر نيز ساقط مىگردد و حضانت فقط حق پدر كودك مىشود . و اگر از شوهر دوم طلاق بگيرد بعيد نيست كه حق حضانتش نسبت به فرزندان شوهر اوّل باز گردد . امّا نزديكتر به احتياط آن است كه با پدر كودك مصالحه نمايند .
مسأله 17 - در صورتى كه پدر بعد از انتقال حق حضانت از مادر به وى و يا قبل از آن از دنيا برود ، مادر به حضانت طفل سزاوارتر است از وصّى پدر ، حتى اگر ازدواج كرده باشد و بايد طفل را تحويل مادر دهند چه پسر باشد و چه دختر و مادر نسبت به ساير بستگان سزاوارتر است حتى نسبت به پدر و مادر خودش ، همانطور كه اگر مادر در دوران حضانتش از دنيا رفت ، پدر از ديگران سزاوارتر است . حال اگر هم پدر مرد و هم مادر حق حضانت با پدر بزرگ پدرى است و اگر نه پدر پدر داشت و نه وصىّ ، اقارب پدرى طفل با رعايت الاقرب و فالاقرب حق حضانت دارند . حال اگر در يك رتبه چند نفر وجود داشت كه در مورد حضانت طفل با هم دعوا كردند حق حضانت بين آنها قرعه انداخته مىشود ، حال اگر پدر طفل براى نگهدارى او وصىّ انتخاب كرده باشد آيا بازهم بايست حقّ حضانت را به اقارب و يا فقط به وصىّ پدر داده مىشود ؟ دو وجه وجود دارد
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 428
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٢٨