بازگشت ، دستگير شد و در جمادىالآخر همان سال ، وفات يافت . « 1 » چنين به نظر مىرسد كه در ايام خلافت منتصر محمد بن متوكل « 2 » نيز محمد بن سليمان زينبى ولايت بر مكه را بر عهده داشته است .
در خلافت مستعين ابوالعباس احمد بن معتصم عباسى « 3 » ، شخصى به نام عبدالصمد بن موسى بن محمد بن ابراهيم امام ، ولايت بر مكه را بر عهده داشت و بنا به گفتهء ابنجرير « 4 » و ابناثير « 5 » ، وى در سال [ دويست و ] چهل و نه والى مكه بود .
پس از او جعفر بن فضل بن عيسى بن موسى بن محمد بن على بن عبداللَّه بن عباس عباسى معروف به شاشان در سال دويست و پنجاه ولايت مكه را بر عهده گرفت و تا سال [ دويست و ] پنجاه و يك در اين سمت بود . « 6 » پس از او در همين سال با اسماعيل بن يوسف بن ابراهيم بن موسى بن عبداللَّه بن حسن بن حسن بن على بن ابىطالب عليه السلام والى مكه شد . او در مكه قيام كرد و كارگزار وقت مكه ، يعنى جعفر ، از آن جا گريخت و لشكريان و گروهى از مردم مكه كشته شدند و خانه جعفر و خانههاى نزديكان سلطان ، غارت شد و چيزى حدود دويست هزار دينار را از مردم و نيز پوشش كعبه و اموال و خزاين كعبه و پولهايى را كه براى مرمت چشمهها در نظر گرفته شده بود ، به يغما برد و مكه را چپاول كرد و بخشهايى از آن را به آتش كشيد و پس از پنجاه روز ، در ربيعالأول به مدينه رفت . در آن جا نيز كارگزار قبلى ، فرار كرد . پس از آن در رجب به مكه باز گشت و مردم مكه را محاصره كرد ، چندان كه گروهى از آنان از
هامش
( 1 ) . الكامل ، ج 7 ، ص 47 .
( 2 ) . خلافت وى بين سالهاى 247 و 248 ه . بوده است و او كسى است كه براى كشتن پدرش متوكل توطئهكرد و پس از قتل وى با همكارى حزب نظامى تركها ، به خلافت رسيد .
( 3 ) . مستعين در فاصله سالهاى 248 تا 252 ه . خلافت كرد .
( 4 ) . تاريخ الرسل ، ج 9 ، ص 265 .
( 5 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 7 ، ص 125 .
( 6 ) . تاريخ الرسل ، ج 9 ، صص 277 و 246 ؛ الكامل ، ج 7 ، صص 136 و 165 .