ولايت كرد كه در سال [ صد و ] شصت و يك بود « 1 » و در سال [ صد و ] شصت و سه والى مدينه نيز گرديد . « 2 » پس از آن عبداللَّه « 3 » بن قثم بن عباس بن عبيداللَّه بن عباس بن عبدالمطلب والى مكه و طائف بود و اين در سال [ صد و ] شصت و شش و [ صد و ] شصت و نه بود . « 4 » از كسانى كه در خلافت مهدى عهدهدار ولايت بر مكه بودند ، محمد بن ابراهيم امام عباسى بود كه ولايت او بر مكه را فاكهى نقل كرده است .
از ديگر كسانى كه در زمان خلافت مهدى ولايت بر مكه را بر عهده داشت ، قثم بن عباس بن عبيداللَّه بن عباس بن عبدالمطلب هاشمى ، پدر عبيداللَّه بود . ابن حزم در « الجمهره » مىگويد : از فرزندان او ، قثم بن عباس بن عبيداللَّه بن عباس بن عبدالمطلب بود كه بر مكه و يمامه ، ولايت داشت و پسرش عبيداللَّه « 5 » بن قثم كه از سوى رشيد ، والى مكه بود . « 6 » و گمان بر آن است كه قثم در زمان خلافت مهدى والى مكه بوده است . زيرا ابناثير در هر سال از خلافت صفاح و منصور ، نام واليان مكه را قيد كرده است ، ولى در هيچ كدام از سالهاى خلافت منصور و سفاح ، اشارهاى به ولايت قثم بر مكه نكرده است . و ابناثير به واليان مكه در زمان هارونالرشيد نيز طى مطلبى با عنوان « در بارهء واليان مكه » « 7 » اشاره كرده ، ولى در آن جا هم نامى از قثم نيامده است و لذا گمان مىرود كه او در زمان خلافت مهدى ، عهدهدار ولايت بر مكه بوده ، زيرا وى تمام واليان مكه در سالهاى خلافت مهدى عباسى را نام نبرده و تنها به برخى سالها ، اشاره كرده است . در
هامش
( 1 ) . الكامل ، ج 6 ، ص 45 .
( 2 ) . او والى مكه ، مدينه ، طائف و يمامه بود ( همان ، ص 61 ) .
( 3 ) . در « جمهرة انساب العرب » ، ابن حزم ( ص 19 ) و نيز در نسخه خطى كتابخانه طلعت در قاهره و نيز در « الكامل » ، ابناثير ( ج 6 ، ص 73 ) « عبيداللَّه » آمده است .
( 4 ) . الكامل ، ج 6 ، ص 94 .
( 5 ) . در اصل ، « عبداللَّه » است ، ولى در « الجمهره » و نيز در « الرحلة الحجازيه » ، ص 83 ، « عبيداللَّه » آمده است .
( 6 ) . جمهرة انساب العرب ، ص 19 .
( 7 ) . الكامل ، ج 6 ، ص 216 .