عبدالعزيز بن عبداللَّه بن خالد بن اسيد بود . « 1 » و در اخبار سال صد و يك نيز مطلبى دارد كه نشان مىدهد كه او والى مكه بوده است . ازرقى نيز به نقل از احمد بن ميسره ، از عبدالحميد بن ابوروّاد ، از پدرش آورده كه گفت : در سال صد به مكه آمدم . عبدالعزيز بن عبداللَّه امير آن جا بود و او نوشتهاى از عمر بن عبدالعزيز آورده بود كه در آن از اجارهء خانههاى مكه ، نهى كرده و دستور داده بود خانههاى منى را با خاك يكسان كنند .
مىگويد : مردم به طور پنهانى خانههاى خود را اجاره مىدادند . « 2 » و از سوى عمر بن عبدالعزيز ، بنا به گفته ابنحبان و آن گونه كه ذهبى در « التذهيب مختصر التهذيب » « 3 » از وى نقل كرده ، محمد بن طلحة بن عبداللَّه بن عبدالرحمن بن ابوبكر و بنا به گفتهء صاحب « الكامل » عروة بن عياض بن عدى بن خيار بن نوفل بن عبدمناف بن قصى قرشى نوفلى « 4 » ، ذهبى در شرح حال وى در « تاريخ الاسلام » و نيز عبداللَّه بن قيس بن مخرمة بن مطلب قريشى « 5 » و عثمان بن عبيداللَّه بن سراقه عدوى ، بر مكه ولايت داشتهاند . ولايت اين دو شخص اخير را فاكهى ذكر كرده است كه در مورد ولايت اين دو نفر و كسى كه پيش از آنها ، نامبرده شد جاى تأمّل است ، زيرا ابنجرير يادآور شده كه عبدالعزيز بن عبداللَّه از سوى عمر بن عبدالعزيز كارگزار مكه بود و چه بسا دو شخص ياد شده ، از سوى عمر در زمان ولايت وى از طرف وليد بن عبدالملك - طى مدتى كه مقيم مدينه بود - والى مكه بودند كه در اين صورت نيز در زمان ولايتش بوده است .
در زمان خلافت يزيد بن عبدالملك بن مروان ، گروهى بر مكه ولايت داشتند كه نخستين آنها عبدالعزيز بن عبداللَّه بن خالد بن اسيد بوده چرا كه ابنجرير يادآور شده كه
هامش
( 1 ) . تاريخ الرسل ، ج 6 ، ص 556 .
( 2 ) . اخبار مكه ، ج 2 ، صص 164 - 163 .
( 3 ) . تهذيب التهذيب ، ابنحجر ، ج 9 ، صص 237 - 236 .
( 4 ) . شرح حال او در « تاريخ الكبير » بخارى ، ج 7 ، ص 32 ، رقم 140 ؛ و « الجرح والتعديل » ، ج 6 ، ص 396 ، رقم 2208 ؛ و تهذيب التهذيب ، ج 7 ، ص 186 ، رقم 356 ، آمده است .
( 5 ) . شرح حال وى در التاريخ الكبير ، ج 5 ، ص 172 : رقم 547 ؛ و الجرح والتعديل ، ج 5 ، ص 139 ، رقم 650 ؛ و تهذيب التهذيب ، ج 5 ، ص 363 ، رقم 626 آمده است .