مورد همراهان آن حضرت در حنين بدين معناست كه كسانى كه در حنين بودند ، در روز فتح هم بودهاند . و چه بسا رقم هشت كه در سخن ابن عقبه آمده ، برداشت نادرستى از سه باشد . زيرا در زبان عربى اين دو رقم [ ثمانيه و ثلاثه ] به يكديگر شباهت دارند .
ابناسحاق ، قبيله جهينه را در ميان قبايلى كه همراه با رسول خدا صلى الله عليه و آله در فتح مكه بودهاند ، نام نبرده است . « 1 » ولى ابنعقبه آنان را برشمرده و گفته است : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به اتفاق دوازدههزار نفر از مهاجرين و انصار از طوائف عرب مسلمان شده از جمله غفار ، مزينه ، جهينه ، و بنىسليم به سوى مكه عزيمت كرد .
در سخن ابناسحاق ، به تعداد مهاجرين پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكه ، اشارهاى نشده است ولى فاكهى در « اخبار مكه » مىگويد : حسين از ثقفى نقل كرده كه يحيى بن سعيد به نقل از ابن مسيّب گفت : پيامبر صلى الله عليه و آله همراه با هشتهزار يا دههزار نفر از اهالى مدينه و دههزار نفر از اهالى مكه ، خارج شد ، و اين همان خبرى است كه اندكى پيش بدان اشاره كرديم و فاكهى آن را نقل كرده است .
ابناسحاق در بارهء مدت اقامت پيامبر صلى الله عليه و آله در مكه ، زمانهاى مختلفى را ذكر كرده و مىگويد : ابنشهاب زهرى از عبيداللَّه بن عبداللَّه بن عتبة بن مسعود نقل كرده كه رسولخدا صلى الله عليه و آله پس از فتح مكه ، مدت پانزده شب در آنجا اقامت گزيد كه طى آن مدت نمازش را شكسته ( قصر ) مىخواند . « 2 » و حافظ علاء الدين مغلطاى نيز در سيرهء خود به موارد اختلاف در مدت امامت پيامبر صلى الله عليه و آله در مكه پس از فتح ، اشاره كرده است . در خبر فتح مكه به نقل از بخارى مىگويد : و در آن جا ، مدت پانزده شب ، اقامت گزيد و در روايت ديگرى نوزده شب و در « سنن ابوداود » هفده شب و در « ترمذى » هجده شب و در الاكليل صحيحترين روايت چند ده شب ذكر شده كه طى آنها ، نمازش را شكسته مىخوانده است .
من در اين باره در كتاب فاكهى مطالبى ديدهام كه ابناسحاق و مغلطاى ، بدان
هامش
( 1 ) . سيره 4 / 88 .
( 2 ) . سيره ابنهشام 4 / 13 .