سخن ابناسحاق حكايت از آن دارد كه ابوشريح خزاعى ، خطبهء پيامبر صلى الله عليه و آله روز فتح مكه را براى عمرو بن زبير بن عوام به هنگامى كه قصد جنگيدن با برادر خود عبداللَّه را در مكه داشت ، باز گفت . سعيد بن ابوسعيد مقبرى به نقل از ابوشريح خزاعى نقل كرده مىگويد : وقتى عمرو بن زبير براى جنگيدن با برادر خود عبداللَّه بن زبير به مكه آمد ، نزد وى رفتم ، كه به گفتهء سهيلى ، اين گفتهء ابنهشام توهى بيش نيست . « 1 » سهيلى در ادامه مىگويد : صحيح آن است كه وى [ به جاى عمرو بن زبير ] عمرو بن سعيد بن عاص بن اميه كه همان « اشدق » است مىباشد و پس از استدلال در اين مورد مىگويد : بنا بر اين ، صواب عمرو بن سعيد و نه عمرو بن زبير است و يونس بن بكير از ابناسحاق چنين روايت كرده و در صحيحين نيز چنين آمده است و اين نكته را ابن هشام ابوعمرو در كتاب « الأجوبة عن المسائل المستغربه » كه شامل مسائل و نكاتى از كتاب « الجامع » بخارى است ، يادآور شده است كه از اين جهت در روايت ابنهشام يا بكايى اين توهم پيش آمده كه عمرو بن زبير دشمن برادر خود عبداللَّه از دوستداران بنىاميه در آن فتنه بوده است .
سخن ابنهشام گوياى آن است كه فضالة بن عمير ليثى همان كسى است كه اشعارى با اين مطلع گفته است :
قالت : هَلُمَّ الى الحديث ، فقلت : لا * يأبى علىّ اللَّه ، و الاسلام
و فاكهى خبرى را آورده كه بنا بر آن ، گويندهء اين ابيات ، كسى جز فضاله است زيرا مىگويد : حسن بن حسين از محمد بن ابىالسرى از هشام بن كلبى ، از ابوعوانه نقل كرده كه گفت : وقتى رسول خدا صلى الله عليه و آله مكه را فتح كرد اشارهاى به بتها كرد و آنها بر زمين افتادند و مردى به نام راشد ، بياتى در اين باره گفت : ابوسعيد مىگويد او راشد بن عبد ربّه سلمى است .
هامش
( 1 ) . الروض الانف ، 4 / 115 .