يك شانزدهم ذرع است كه اين اندازه گيرى نيز در حضورم صورت گرفت .
برخىاز مورّخان معاصر برآنند اين مسجد همان مسجدى است كه ازرقى از آن ياد كرد كه جايگاه قرن مسقله « 1 » و محلّ تجمع گوسفندان بوده وگفتهاند : مردم در روز فتح مكه در اين مسجد باپيامبر صلى الله عليه و آله بيعت كردند . اينگمان ، نادرستاست ؛ زيراكوهىكه اين مسجد درآن است ، مشرف به مروه است و به گفتهء ازرقى « جبلالديلمى » نام دارد و در بخش بالايى مكهء شامى ( درسمت ركن شامى ) واقع شدهاست ؛ حالآنكه « قرن مسقله » اى كه ازرقى بدان اشاره كرده ، در بخش بالايى مكهء يمانى قرار دارد . متن سخن او در اخبار مربوط به اين سمت ، از اين قرار است :
« قرن مسقله » جايى است كه قسمتى از آن در بالاى مكه ، در پشت دار سَمُرَه در محلّ تجمع گوسفندان ، ميان شعب ابن عامر و كنارهء خانه رابغه ، واقع شدهاست . « 2 » شعب ابن عامر نيز همانى است كه عوام امروزه به آن « شعب عامر » مىگويند كه در بالاى مكه در سمت يمانىِ آن واقع است و ميان اين دو جا ، فاصلهء زيادى است .
* و ديگر ، مسجدى است بالاى آن ، كه بدان « مسجدالرّايه » مىگويند و محبّ طبرى در « القرى » چنين شناسانده كه آن مسجدى است كه طبق بيان ازرقى گفته مىشود پيامبر صلى الله عليه و آله در آن نماز خوانده است و هم او گويد : عبداللَّهبن عباسبن محمدبن علىبن عبداللَّهبن عباس اين مسجد را بنا كرد . در اين مسجد ، در حال حاضر دو لوح وجود دارد كه يكى از آنها به خط كوفى ، ولى خواناست و در ديگرى آمده است كه : معتصم عباسى « 3 » در شعبان سال 604 دستورِ بناى آن را صادر كرد و در اوايل سال 801 امير قطلبك حسامى منجكى « 4 » بناى كنونى آن را مورد بازسازى و مرمّت قرار داد . طول اين مسجد از
هامش
( 1 ) - نام مردى است كه در جاهليت در آن ساكن بود .
( 2 ) - همان ، ج 2 ، ص 270
( 3 ) - او آخرين خليفه عباسى در عراق بود كه در سال 640 به خلافت رسيد و در 656 مغولان او را كشتند .
( 4 ) - وى از اعيان امراى دولت ظاهريه برقوق بود كه در سال 802 ه . در ينبوع وفات يافت . نك : « الضوءاللامع » ، ج 6 ، ص 224 ، شمارهء 749