باب بيستم : زمزم و سقاخانه عباس بن عبدالمطلب
پيدايش زمزم
نخستين كسىكه ( چاه ) زمزم را روى زمين پديد آورد ، حضرت جبرئيل عليه السلام بود كه به هنگام تشنه شدنِ اسماعيل عليه السلام خداوند متعال به وسيله جبرئيل برايش آب فرستاد . در چگونگى اقدام جبرئيل امين به هنگام خروج آب زمزم ، روايات مختلف است . در روايتى آمده كه با پشت خود جستجو كرد و در روايتى ديگر با « پشت خود » فشار داد « 1 » و هر دوى اين روايتها در صحيح بخارى آمده است . بنا به روايتى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله در صحيح آمده است : خداوند آب زمزم را به اسماعيل عليه السلام نشان داد . مادرش هاجر از بيم آنكه مبادا آن را از دست بدهد ، اطراف آن حوضى درست كرد و اگر رهايش كرده بود چون چشمهاى جارى مىشد .
فاكهى نيز چنين حكايت آورده است كه ابراهيم خليل عليه السلام ( چاه ) زمزم را حفر كرد و داستان او ( حضرت ابراهيم ) و ذى القرنينها در ( كنار ) زمزم اتفاق افتاد . وى گفته استكه : عبداللَّه بن عمران مخزومى ، از سعيدبن سالم ، از عثمانبن ساج نقل كرده كه در حديثى از وهببن منبّه آمده است : در دشت مكه آبى وجود نداشت و هيچ كس نيز در آن زندگى نمىكرد ، تا اينكه خداوند ( چاه ) زمزم را براى اسماعيل عليه السلام به وجود آورد و
هامش
( 1 ) - و گفته شده كه : « زمزم ، فشار جبرئيل با پشت خود براى اسماعيل است » . نهايهء ابناثير ، ج 4 ، ص 248