است كه مالكى پيش از حنفى نماز مىخواند « 1 » و ما نيز چنين ديديم كه بعدها در سال 790 ، حنفى پيش از مالكى نماز مىخواند . در مورد حنفى و حنبلى ، سخن ابنجبير آشفته است ؛ زيرا مىگويد هر يك از آن دو ، پيش از ديگرى نماز مىخواند . اين ترتيبها ، شامل نماز مغرب نمىشود چون ايننمازرا همگى در يك زمان مىخوانند . علت اين كار آن بوده كه نمازگزار بر اثر صداى ائمهء جماعت و نيز اختلاف حركت نمازگزاران هرگروه ، دچار سر درگمى واشتباه نشود . پيامدهاى زشت اين سردرگمى بر هيچ كس - جز آنها كه اسير هواى نفس هستند - پوشيده نيست . علماى قديم و جديد نيز آن را نمىپسندند و محكوم مىكنند . از خداوند مىخواهيم كه بدعتها را ريشهكن سازد . اين بدعت با تلاش گروهى از علماى نيكانديش و طرح موضوع نزد حاكم ، از ميان رفت .
در موسم حج سال 811 فرمانى از سوى سلطان ملك ناصر فرج صادر شد كه بر اساس آن تنها امام شافعى در مسجدالحرام نماز مغرب بخواند و اين فرمان همچنان كه خواسته بود ، در مكه به مورد اجرا در آمد .
اين وضع همچنان ادامه يافت تا اينكه فرمان ملك مؤيد ابونصر ، استاد حاكم مصر چنين صادر شد كه سه امام ديگر نيز همچون گذشته نماز مغرب به جاى آورند و چنين هم كردند و آغاز اين كار نيز شب ششم ذىحجه سال 816 بود . سه امام جماعت ( به استثناى امام جماعت شافعى ) در ماه رمضان نماز مغرب به جاى مىآورند و هر چهار امام جماعت و ديگر ائمه جماعات ، براى نماز تراويح به مسجد مىآيند و بر اثر آمدن همهء آنها ، همان پيامد ناپسندى كه در نماز مغرب اتفاق مىافتاد و حتى بدتر از آن ، پيش مىآيد كه ناشى از تعدّد ائمه جماعت است ؛ « ولا حول و لا قوة الّا بالله » .
حكم نماز سه امام جماعت حنفى ، مالكى و حنبلى در فريضهها ، به صورتى كه بيان كردهاند ، از اين قرار است كه : علماى مالكى دربارهء آن اختلاف نظر دارند ؛ زيرا شيخ امام ابوالقاسم عبدالرحمانبن حسينبن حباب مالكى در سال 550 در منع نماز با ائمه جماعت
هامش
( 1 ) - رحلة ابنجبير ، ص 79