مقايسهاى ميان صلح امام حسن و قيام امام حسين ( ع )
برخورد نويسندگان و محدثان نسبت به صلح امام حسن و قيام امام حسين ( ع ) متفاوت است ، گروهى صلح امام حسن ( ع ) را بجا و قيام حسين ( ع ) را نابجا قلمداد كردهاند و گروهى ديگر درست به عكس اين برخورد را داشته كار امام حسن را نادرست و كار امام حسين ( ع ) را درست و بجا ارزيابى كردهاند ، همچنانكه گروه سومى نيز هستند كه كار هر دو امام را درست و بجا دانستهاند . بيشتر خاورشناسان امام حسين ( ع ) را در قيامى كه داشت تخطئه كرده و گروهى از نويسندگان متقدم و متأخر عرب نيز با آنان موافقت كردهاند ما طى بخشهاى پيشين و در سخن از صلح امام حسن ( ع ) و سپردن قدرت به معاوية بن هند يادآور شديم كه در اين برخورد بىنهايت خردمندانه و حكمتآميز عمل كرده و مصلحت عالى اسلام آن را بر وى ديكته كرده بود و او اگر در آن فضايل كه براى پيروزى معاويه بر وى آماده بود به مخالفت با معاويه ادامه مىداد و در پى اينكه معاويه اعلام كرده بود خواهان صلح است و امام حسن در صورت تن دادن به صلح همه كاره خواهد بود و نقش يزيد تنها در اجراى تصميمهاى وى بود اگر بازهم به مخالفت با معاويه ادامه مىداد در آن شرايطى كه لشكريانش از هم گسيخته بودند و بيشتر آنها به طرف معاويه رفته بودند به استيصال كشاندن امام حسن و برادران و اهل بيت و شيعيان مخلص وى و نيز تحريف و مشوه ساختن اسلام آنگونه كه مىخواست از جمله سادهترين كارها براى معاويه مىشد و اگر چنين چيزى صورت مىگرفت و البته مانعى در اين كار برابر معاويه قرار نداشت ، معاويه رؤياى پيشينيان خود را كه بيش از بيست سال با اسلام جنگيده