و گفته شده است چه قبل از دو سال و چه پس از آن ( از ابن عباس ) . « عَنْ تَراضٍ مِنْهُما » با رضايت پدر و مادر « وَ تَشاوُرٍ » و اتفاق و مشورت آن دو و اينكه در آيه شرط مشورت و رضايت پدر شده بخاطر مصلحت فرزند است زيرا مادر چيزهايى را درباره تربيت فرزند ميداند كه پدر نميداند و اگر هر دو با هم مشورت و فكر نكنند به ضرر فرزند تمام مىشود . « فَلا جُناحَ عَلَيْهِما » يعنى حرج و اشكالى بر آن دو نخواهد بود وقتى فرزند را نگاهدارند اما اگر بر سر از شير گرفتن فرزند پدر و مادر با هم اختلاف كنند بايد تا دو سال كامل شير داده شود « وَ إِنْ أَرَدْتُمْ » ( اگر خواستيد ) اين خطاب به پدران است . « أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ » كه براى فرزندانتان دايه بگيريد غير از مادرانشان به علت خوددارى مادرانشان از شير دادن يا بسبب آنچه در مادرانشان هست از تمام شدن شير و مانند آن . « فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِذا سَلَّمْتُمْ ما آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ » اشكالى بر شما نخواهد بود وقتى كه بمادر اجرة المثل مقدارى كه شير داده بپردازيد ( مجاهد و سدى ) يا وقتى كه دايه گرفتن با رضايت و اتفاق طرفين صورت گيرد ( ابى شهاب ) و ابن عباس نيز همين را گفته است . از عطا نقل شده : يعنى در صورتى كه مادر با رضايت پدر كودك را به دايه بدهد زيرا پدر ثروتمند است و قدرت دايه گرفتن دارد . ثورى گويد : وقتى اجرت و مزد زن شير دهنده را داديد . ابن جريح ميگويد : وقتى اجرت مادر و دايه را داديد . و معناى : « آتيتم » ( داديد ) ضامن شدن است يعنى وقتى كه ضامن و ملتزم به پرداخت شديد . پس از آن امر به تقوى مىكند و مىفرمايد : « وَ اتَّقُوا اللَّهَ » در تجاوز از احكام الهى از عذاب خدا بترسيد . « وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » بدانيد خداوند باعمال و رفتار شما دانا
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٣ — صفحة 35
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٣٥