بيان آيه 280
تفسير :
پس از اين كه خداوند دستور گرفتن اصل مال را از كسى كه تمكن دادن آن را دارد بيان كرد در اينجا حكم بدهكارى كه در تنگدستى قرار گرفته است بيان مىنمايد .
« وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ »
اگر در بدهكاران شما كسى كه در تنگدستى قرار گرفته است باشد
« فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ »
لازم است كه او را تا وقتى كه تمكن پيدا كند مهلت دهيد . و در اين كه اندازه و ميزان تنگدست بودن چيست دو قول گفته شده است .
1 - از امام جعفر صادق ( ع ) نقل شده است كه حد اعسار اين است كه او زياده از خوراك خود و عيالاتش كه با ميانهروى زندگى كنند نداشته باشد .
2 - جبائى مىگويد : حدش اين است كه كسى كه از پرداخت بدهى ناتوان شود يا سرمايهاش دچار كسادى و ركود شده و در اين كه در چه نوع بدهى در صورت نداشتن بايد مهلت داد سه قول گفته شده است :
( 1 ) تمام بدهكاران ( ابن عباس - ضحاك - حسن - و همين قول از امام محمد باقر و امام جعفر صادق ( ع ) نقل شده است :
( 2 ) بدهكاران معاملهء ربايى ( شريح - ابراهيم نخعى ) .
( 3 ) از آيه فقط بدهكاران در معاملهء ربايى فهميده مىشود و ساير موارد بر آن قياس مىشود و امام باقر ( ع ) مىفرمايد معناى
« إِلى مَيْسَرَةٍ »
اين است كه او را مهلت دهيد تا جريان كارش به امام برسد كه اگر قرض خود را در كار نيك مصرف كرده امام از سهم « غارمين » ( در زكات ) قرض او را ادا كند
« وَ أَنْ تَصَدَّقُوا خَيْرٌ لَكُمْ »
و اگر بر تنگدست طلب خود را انفاق و بخشش نمائيد براى شما بهتر است .
« إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
اگر خير و شر خود را بدانيد و سود و زيان خود را تشخيص بدهيد .