بيان آيه 278 - 279
شأن نزول :
1 - از امام محمد باقر ( ع ) نقل شده كه وليد بن مغيره در زمان جاهليت ربا مىگرفت و هنوز مقدارى از طايفه ثقيف طلب داشت و خالد بن وليد پس از آنكه اسلام آورد خواست آنها را مطالبه كند آيه فوق نازل گشت .
2 - سدى و عكرمه گفتهاند : اين آيه در مورد عباس و خالد بن وليد نازل گشت چون آنان با هم شريك بوده و در زمان جاهليت مبلغى بابت ربا از طايفهء ثقيف طلبكار بودند و وقتى اسلام آمد آن دو اموال زيادى از راه ربا بدست آورده بودند سپس اين آيه فرود آمد و رسول اكرم ( ص ) فرمود هر ربايى كه در جاهليت بوده است در اسلام ، لغو شد و اول ربايى كه آن را لغو مىكنم رباى عباس بن عبد المطلب است و اولين خونى كه آن را لغو مىكنم خون ربيعة بن حارث بن عبد المطلب است كه در بنى ليث شير خورده و قبيله هذيل او را به قتل رسانيده بود .
3 - مقاتل مىگويد اين آيه درباره چهار برادر از ثقيف بنام مسعود ، عبدياليل ، حبيب و ربيعه كه از فرزندان ابو عمر بودند نازل شده است ، آنان قرضهايى به بنى مغيره مىدادند و ربا مىگرفتند و وقتى كه رسول اكرم ( ص ) به پيغمبرى مبعوث گشت و به طائف رفته و با ثقيف مصالحه كرد اين چهار برادر اسلام آوردند و سپس رباى خود را از بنى مغيره مطالبه كردند ( و چون آنها از دادن خوددارى كردند نزاع كرده ) نزد نماينده رسول اكرم ( ص ) بنام « عتاب بن آسيه » در مكه آمده او نيز جريان را به پيغمبر اسلام ( ص ) نوشت سپس اين آيه نازل گشت و بدينوسيله آنان را از گرفتن ربا ممنوع نمود .
تفسير :
پس از آنكه خداوند حكم باقيمانده از ربا را بيان كرد فرمود :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ