سوره صافات / 37
« فَإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ »
است زيرا كه واو در
« وَ ما تَعْبُدُونَ »
- براى عطف است و « ما » اسم موصول مىباشد . كه به ضمير « كم » در - « فانكم » ، عطف شده است و « ما » در آيه بعدى
« ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ »
- « ما » نافيه است و جمله
« ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ »
در محل رفع خبر انّ است ، و جايز به شمار رفته كه واو در
« وَ ما تَعْبُدُونَ »
واو معيت و - « ما » - در محل نصب به جهت مفعول معه بودن باشد . و چون به معنى مقارنه دلالت دارد جاى خبر انّ را گرفته است و تقدير چنين است : « فانكم و الهتكم التى تعبدونها من دون اللّه تعالى قرناء لا تزلون عنها و لا تنفكون عن عبادتها » ، شما و خدايانتان كه آنها را به جاى خداى حقيقى مىپرستيد قرين هم هستيد نه از آنها دست برمىداريد و نه از عبادت و ستايش آنها رو مىگردانيد ، و اين تعبير نظير اين گفته است :
« ان كل رجل وضيعته ، ان كلّ ثوب و ثمنه » : يعنى هر انسانى همراه مال خود ، هر لباسى همراه ارزش خود مىباشد » و بنابراين وجه جمله -
( ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ )
- جمله مستقلى خواهد بود كه هيچ ارتباط لفظى با ما قبل خود ندارد گرچه در معنى با آن مربوط مىباشد و وجه اول به طورى كه بيشتر مفسرين گفتهاند ارجح است .
* * *