و كارخانهها خواهش كرديم كه مقالهاى راجع به اين موضوع بنويسد ، خوشبختانه تصوير انسان بسبك هند و مسلمان كار قرون 16 و 17 ( كلكسيون مارتو )
مشار اليه كه در طى سالهاى بسيار كلكسيون بسيار گرانبهائى از نقاشيهاى كتب خطى ايرانى تهيه كرده و تقريبا در اين موضوع تخصصى پيدا كرده است درخواست ما را پذيرفت و فصل سودمند زير را نوشت كه علاوه بر عبارات شيرين و دلنشين ، اطلاعات بسيار مهمى نيز در دسترس طالبين ميگذارد ، ما براى تكميل اين شرح از آقايان
vever
و
vignier
و
demotte
هم خواهش كرديم كه اجازه دهند پارهاى از صفحات نقاشى كلكسيون آنان زينت كتاب شود و خوشوقتيم كه خواهش ما را پذيرفتند و آن صفحات مينياتور نفيس را در اختيار ما گذاردند .
اكنون ميپردازيم به نقل شرحى كه موسيو « مارتو » نوشته است :
ملاحظات كلى
تحقيق و مطالعه در كتب مينياتورى ايرانى كاريست مشكل و منابعى كه بتوان از آنها اطلاعات كاملى استخراج كرد بسيار كمياب ميباشند ، تا چند سال قبل اين كتابهاى خطى فقط در كتابخانهء ملى فرانسه و بريتيش موزئوم ديده ميشد و دانشمندان با مجاهدت زيادى آنها را به ترتيب تاريخ طبقهبندى كرده و موضوع كتاب و نام نويسنده و هنرمندى را كه با نقاشى آنها را مزين نموده در پشت جلد چسبانده بودند ولى پارهاى از آنها كه ما در زير شرح خواهيم داد طبقهبندى نشدهاند و تعيين تاريخ آنها هم خالى از اشكال نيست .
ايرانيان و هنديان قدر اين شاهكارهاى گرانبها و نفيس خود را خوب ميدانستند و در محافظت آنها كوشش ميكردند ولى از وقتى كه انقلاباتى در شرق و مخصوصا در ايران روى داد اين گنجينههاى گرانبها در معرض غارت واقع شدند و اغلب راه اروپا را در پيش گرفتند . اروپائيانى كه عاشق دلباختهء آنها بودند توانستند با فعاليت و فداكاريهاى زياد مقدارى از آنها را بطور ناقص بدست آورند . اين صفحات مينياتور