شود « 1 » ؛ و چون فكّ اعلى محاذى فم دماغ است و فضلات دماغى بسيار از او مندفع مىگردد « 2 » ، ضرورت بود كه « 3 » در او دروز و مفاصل بسيار باشد به خلاف فكّ اسفل ؛ و ديگر آنكه در فكّ اسفل « 4 » خفّت مطلوب بود ، بنا بر حركت بسيار ، و در فكّ اعلى نه چنين . پس بايد كه فكّ اسفل اخفّ از اعلى « 5 » باشد .
فكّ اسفل « 6 » :
مركّب است از دو عظم ، و بعضى گويند يكى است و در ميان ايشان مفصلى موثّق « 7 » خفى است كه آن را ذقن خوانند ؛ و اين دو استخوان از طرف اعلى دو شعبه دارند : « 8 » يكى باريك و در شيب هر دو عظم زوجى واقع است و متّصل به دو است وتدى از عضلهء صدغ « 9 » ؛ و شعبهء دوم غليظ و مستدير الرأس افتاده « 10 » و در مىرود در نقرى « 11 » كه در تحت دايرهء ابريّه « 12 » افتاده « 13 » است .
و در فكّ سى و دو دندان مركوز « 14 » است : از طرف بالا دو ثنيه « 15 » و دو
هامش
( 1 ) . ج ، ل ، ش : مىآيد .
( 2 ) . ج ، ل ، ش : + و .
( 3 ) . ش : - كه .
( 4 ) . ج ، ل ، ش ، ط : اعلى .
( 5 ) . ج ، ل ، ش ، ط : اسفل .
( 6 ) . فكّ اسفل -MaXillaire inferieur، و ياMandibule.
( 7 ) . التصاق چانهاى -Symphyse mentonniere، و ياSymphysis mentale.
( 8 ) . دو شعبه عبارتند از : زايدهء منقارى( Apophyse coronoide )، لقمه( condyle ). ( ر ك :
كالبدشناسى انسانى - سر و گردن ، ص 94 ) .
( 9 ) . همان زايدهء منقارى است كه به عضلهء گيجگاهى مىچسبد .
( 10 ) . ط : + است .
( 11 ) . س : فقرى .
( 12 ) . س : ابرى .
( 13 ) . ج ، ل ، ش : - افتاده ؛ همان زايدهء لقمه است كه به استخوان گيجگاه مفصل شده است .
( 14 ) . ط : مذكور .
( 15 ) . ش : بنه .