خالد از بالاى كوهها ، مسلمانان را تحت نظر داشت . چون در ميان راه ، موقع نماز ظهر فرا رسيد ، بلال اذان گفت و پيغمبر ( ص ) نماز را براى مسلمانان اقامه فرمود .
خالد بن وليد گفت : اگر حالا كه در نماز هستند ، به آنان يورش ببريم ، مىتوانيم بر آنان چيره شويم ، زيرا نماز خود را قطع نمىكنند . اينك نماز ديگرى برايشان فرا مىرسد كه از روشنايى چشمانشان براى آنها دوستداشتنىتر است . پس چون به نماز بايستند ، بر آنان يورش مىبريم .
در اين هنگام جبرئيل فرود آمد و آيات نماز خوف را به رسول خدا ( ص ) ابلاغ كرد :
وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ
. . . « 1 »
بنابراين نماز خوف در حديبيه يعنى در سال ششم تشريع شد . سپس رسول خدا ( ص ) در غزوهء ذات الرقاع كه در سال هفتم به وقوع پيوست ، بار ديگر آن را براى ياران خود اقامه كرد .
2 . نماز شكسته
گفتهاند : نماز شكسته نيز در غزوهء ذات الرقاع تشريع شد « 2 » و آن هنگامى بود كه اين آيات فرود آمد :
وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكافِرِينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِيناً
. « 3 »
چون در زمين سفر كرديد ، اگر بيم داشتيد كه آنان كه كفر ورزيدهاند به شما آزارى برسانند ، گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد ، چرا كه كافران پيوسته براى شما دشمنى آشكارند .
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) : 102 . البرهان فى تفسير القرآن ، 1 / 411 .
( 2 ) . تاريخ الخميس ، 1 / 464 ؛ سيره حلبى ، 2 / 278 .
( 3 ) . نساء ( 4 ) : 101 .