در مقابل روايتى است كه مىرساند : تشريع نماز شكسته در غزوه عسفان بوده است . از مجاهد دربارهء آيهء :
فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ
« 1 » نقل شده كه گفت :
اين آيه هنگامى كه رسول خدا ( ص ) و مشركان در ضجنان بودند ، فرود آمد . دو گروه با هم موافقت كردند . پس رسول خدا ( ص ) نماز ظهر را براى يارانش چهار ركعت اقامه فرمود و همگى در ركوع ، سجود و قيام نماز با هم بودند . مشركان تصميم گرفتند كه به اموال و تجهيزات مسلمانان يورش برند . خداوند نازل فرمود :
فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ
. « 2 »
رسول خدا ( ص ) نماز عصر را به اين صورت اقامه كرد كه ابتدا يارانش را در دو صف قرار داد . سپس همگى با هم تكبيرة الاحرام گفتند . صف اوّل با پيغمبر ( ص ) به سجده رفتند و صف دوم ايستاده ماندند تا اين كه پيامبر ( ص ) برخاست و تكبير گفت و همه با او به ركوع رفتند . آنگاه صف دوم ، پيش رفت و صف اوّل به عقب آمد . سپس سجود را همانگونه كه اوّل انجام داده بودند ، به جاى آوردند . بدين ترتيب نماز عصر را شكسته خواندند . « 3 »
اين روايت صراحت دارد كه قصر نماز همراه يا پس از نماز خوف تشريع شده است . روايات ديگرى هم هست كه از آيهء قصر نماز سخن مىگويند ، امّا فقط نماز خوف را اراده مىكنند . « 4 » شايد اين نكته از آنجا ناشى شده كه هر دو با هم تشريع شده است .
ديديم كه نماز خوف در حديبيه تشريع شد و سپس رسول خدا ( ص ) آن را
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) : 101 .
( 2 ) . نساء ( 4 ) : 102 .
( 3 ) . الدر المنثور ، 2 / 210 ؛ جامع البيان ، 5 / 156 ؛ المصنف ، 2 / 504 .
( 4 ) . بنگريد : الدر المنثور ، 2 / 210 ؛ المصنّف ، 2 / 517 ؛ جامع البيان ، 5 / 154 .