كه برخى از آنان ، پس از وفات رسول اكرم ( ص ) نيز شراب مىخوردند . « 1 »
ابن سعد از شعبى روايت مىكند كه از يكى از مساجد جهينه گذشت .
گفت : گواهى مىدهم بر چنين و چنان از مردم اين مسجد از اصحاب پيامبر ( ص ) كه سيصد نفر از آنان در مراسم عروسى شراب مىخوردند . « 2 »
مىگويند : پس از جنگ بدر عمر شراب نوشيد و با استخوان فك شترى سر عبد الرحمن بن عوف را شكست . سپس ضمن ابياتى بر كشتههاى قريش در بدر گريه كرد .
خبر اين جريان به گوش پيغمبر ( ص ) رسيد . در حالى كه خشمگين بود ، بيرون آمد و چيزى كه در دست داشت ، بالا برد و بر سر وى زد . عمر گفت : از خشم خدا و رسول به خداوند پناه مىبرم . پس خداوند اين آيه را نازل فرمود :
إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ
. « 3 »
عمر گفت : انتهينا ، انتهينا : خدايا دست برداشتيم ، دست برداشتيم . « 4 »
اين تعبير در دهها منبع حديثى مكتب خلافت آمده است . « 5 » مىدانيم كه سورهء مائده از آخرين سورههايى است كه بر پيغمبر ( ص ) نازل شده است . اين سوره در حجة الوداع ( سال دهم هجرت ) نازل شد . اين بدان معنى است كه برخى از صحابه چندان به احكام تحريم شراب ملتزم نبودهاند .
هامش
( 1 ) . الدر المنثور ، 2 / 321 - 322 .
( 2 ) . الطبقات الكبرى ، 6 / 175 .
( 3 ) . مائده ( 5 ) : 91 .
( 4 ) . المستطرف ، 2 / 220 ؛ البرهان فى تفسير القرآن ، 1 / 370 ؛ الميزان ، 1 / 136 ؛ مسند احمد ، 1 / 53 ؛ سنن نائى ، 8 / 287 ؛ احكام القرآن ، 2 / 245 ؛ مستدرك حاكم ، 2 / 278 ؛ السنن الكبرى ، 8 / 285 ؛ الجامع لاحكام القرآن ، 5 / 200 ؛ فتح البارى ، 8 / 225 .
( 5 ) . فتح البارى ، 10 / 25 ؛ الغدير ، 6 / 252 - 253 .