از آن روى بگردانند و به كعبه نماز گزارند تا معلوم شود كه چه كسى از محمّد ( ص ) در آنچه كه خود نمىپسندد ، پيروى مىكند ، او تصديقكننده و موافق حضرت است . « 1 »
روشن است كه آنچه در اين روايت آمده يكى از حكمتها و فوايد تغيير قبله است . نه اين كه اين نكته تنها علّت گرداندن قبله است . البته اين در صورتى است كه روايت صحيح باشد . در مقابل روايتى به سند موثّق به ما رسيده است كه مفاد آن چنين است ؛
رسول خدا ( ص ) تا زمانى كه در مكّه بود ، هرگز كعبه را پشت سر خود قرار نداد ، بلكه همواره رو به كعبه و بيت المقدس نماز مىخواند . هنگامى كه به مدينه آمد ، رو به بيت المقدس نماز مىخواند تا اين كه قبله تغيير كرد و رو به كعبه نماز گزارد . » « 2 »
اين روايت به طور كامل با روايت قبلى موافقت ندارد ، زيرا در مكّه رو به كعبه و بيت المقدس مىايستاد . بنابراين موافق و مخالف معلوم نمىشد ، مگر اين كه كسى رو به كعبه و پشت به بيت المقدس مىايستاد .
برّاء بن معرور يكى از بزرگان انصار ، همراه مردم مدينه به مكّه آمد . وى به آنان مىگفت : من نظر دارم كه فقط رو به اين خانه ( كعبه ) نماز گزارم و هرگز پشت به آن نايستم . گفتند : به خدا قسم كه ما شنيدهايم كه رسول خدا ( ص ) رو به شام نماز مىگزارد و ما نخواهيم كه با وى مخالفت كنيم . برّاء اصرار داشت كه رو به كعبه نماز گزارد . از اين رو به سوى كعبه نماز مىخواند . در حالى كه همراهانش به سوى شام نماز مىخواندند تا اين كه به مكّه رسيدند و در اين باره از رسول خدا ( ص ) سؤال كردند . حضرت فرمود : قبلهاى داشتى كه اگر بر آن ثابت مانده بودى ، پس برّاء به قبله رسول خدا ( ص ) بازگشت و همانند
هامش
( 1 ) . الميزان ، 1 / 333 ؛ بحار الانوار ، 19 / 197 .
( 2 ) . بنگريد : وسائل الشيعة ، 3 / 216 .