تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 167

مساهمون:

ص١٦٧
ضلعى را كه از تمام اضلاع طولانىتر است اندازه مىگيريم سپس در خودش ضرب مىكنيم پس اگر به مقدار مجموع مربّع دو ضلع ديگر باشد مثلّث قائمه است و اگر بيشتر باشد منفرجه بوده و اگر كم‌تر باشد حادّه مىباشد . متن : و قد يستخرج موقع العمود بجعل الاطول قاعدة و ضرب مجموع الاقصرين في تفاضلهما و قسمة الحاصل عليها و نقص الخارج منها فنصف الباقي هو بعد موقع العمود عن طرف اقصر الاضلاع فاقم منه خطّا الى الزّاوية فهو العمود فاضربه في نصف القاعدة يحصل المساحة . و من طرق مساحة متساوى الاضلاع ضرب مربّع ربع مربّع احدها فى ثلاثة ابدا فجذر الحاصل جواب . ترجمه :

محلّ و موقع استخراج عمود

گاهى براى استخراج محلّ و موقع خطّ عمود اين طريق را اختيار مىكنند كه اطول اضلاع را قاعده قرار داده و سپس دو ضلع كوچكتر را با هم جمع نموده و مجموع را در تفاضل آن دو ضرب كرده و حاصلضرب را بر قاعده ( اطول اضلاع ) تقسيم كرده و خارج قسمت را از قاعده مزبور كم كن و سپس باقيمانده را نصف نما و حاصل بعد و فاصله محلّ عمود است از طرف اقصر اضلاع ، بنابراين از آن نقطه خطّى قائم به زاويه مقابل رسم نما و اين خطّ همان خطّ عمودى است كه مىخواستيم استخراجش كنيم و سپس آن را در نصف قاعده ضرب كن تا مساحت مثلّث بدست آيد . سپس مصنّف مىفرمايند : و از طرقى كه مساحت مثلّث متساوى الاضلاع را با آن تحصيل ميكنند اينستكه مربّع ربع مربّع يكى از اضلاع را در عدد سه ضرب مىكنيم و سپس جذر حاصلضرب جواب مىباشد . شرح اگر مساحت مثلّثى را بخواهيم تحصيل كنيم ولى محلّ اخراج عمود آن را ندانيم در كدام نقطه است تا مقدارش را بدانيم براى پيدا كردن نقطه مزبور قاعده اينستكه :