لاوفر در كتاب
Sino - Iranica
استناد كرده كه در سلسلهء ساسانى كاغذ چينى در دربار سلطنتى به كار مىرفت اما بسيار گرانبها بود . دربارهء راه ديگر ورود كاغذ چينى به ايران ، لاوفر اظهار داشته كه در سال 1294 م . حكومت سلسلهء يوان فن چاپ پول كاغذى - چاو - را به ايران انتقال داد و ايران براى نخستين بار در شهر تبريز پول كاغذى خود را كه مقلد چاو چين بود چاپ كرد .
؟ ؟ ؟ 90 ؟ ؟ ؟
؟ ؟ ؟ 394 ؟ ؟ ؟ ،
Berthold Laufer : Sino - Iranica )
؟ ؟ ؟ )
( 70 ) ص 15 ) چاى : چين خاستگاه چاى است . امروزه تمام كشورها بهطور مستقيم و يا غير مستقيم چاى خود را از چين آوردهاند . براساس مواد تاريخى از سلسلهء شانگ ( 16 - 11 ق . م . ) چاى در چين كاشته مىشد و بعد در سلسلهء هان ( 205 ق . م . - 220 م . ) جنوب شرقى چين به مركز كاشت چاى تبديل شد . در زمان سلسلهء سه كشور
Sanguo )
؟ ؟ ؟ 220 - 280 م . ) و سلسلههاى جنوب و شمال ( 220 - 581 م . ) نوشيدن چاى در جنوب چين رواج يافت و از اواسط سلسلهء تانگ ( 618 - 907 م . ) كاشت چاى بسط و توسعه يافت .
اولين اثر دربارهء چاى و نوشيدن آن در سلسلهء تانگ توسط لويو
Luyu )
؟ ؟ ؟ ) به نام چاجينگ
Chajing )
؟ ؟ ؟ ، به معناى كتاب چاى ) تأليف شد . موضوع آن دربارهء تاريخ توليد ، رسوم نوشيدن قدما ، روش چيدن ، ظروف مخصوص چاى و غيره است .
؟ ؟ ؟ 30 ؟ ؟ ؟
( 71 ) ص 16 ) سيه : در زبان چينى چى
Qi )
؟ ؟ ؟ ، يعنى لاك ) است و در متن انگليسى به صورت
Cie
و در متن ايتاليايى به صورت
ciorone
آمده است .
( 72 ) ص 16 ) آوزار : بر وزن و معنى افزار است كه بادبان كشتى و دست افزار پيشهوران است .
( آنندراج )
( 73 ) ص 16 ) دستارخوان : سفره زيرا كه آن را بر بالاى خوان كرده در مجلس مىآرند . ( آنندراج )
( 74 ) ص 16 ) ادويهء حاره : دواهاى گرم مزاج و غالبا از ادويهء حاره ، ابازير اراده كنند . ( لغتنامه )
( 75 ) ص 16 ) جوزبوا : بار درختى است مخصوص به بلاد يمن و هند و آن را به هندى ميل پهل گويند .
زودشكن و نازك پوست و خوشبوست . ( لغتنامه )
( 76 ) ص 16 ) شوره : جسمى است سفيد و متبلور شبيه به نمك كه در شورهزارها حاصل مىشود و آن را بهطور مصنوعى نيز تهيه مىكنند و براى ساختن باروت به كار مىرود .
( 77 ) ص 16 ) باروت : چينيان قبل از همهء ملتها تقريبا در اواخر سلسلهء تانگ و اوايل سلسلهء سونگ باروت را اختراع كردند اما كاربرد واقعى از آن در عمليات نظامى از دورهء سونگ