فيروزآبادى : خِمس نام مردى است كه در يمن به پادشاهى رسيد و اولين كسى است كه بُرد معروف به خِمس براى او فراهم آمد . « 1 »
طبرى : منوچهر اولين كسى بود كه خندق كند و ابزار جنگى فراهم آورد و نظام دهقانى را وضع كرد و بر مبناى آن ، براى هر روستا يك دهقان نهاد و روستاييان را به سان بردگان آن كس قرار داد و آنها را جامهى مذلّت و خوارى پوشانيد و فرمود تا از دهقان خويش فرمان برند . « 2 »
نوبختى : اولين فرقه در ميان اين امت كه پس از پيامبر ( ص ) ، در روزگار اسلام قائل به توقف بر امامى شدند و اولين كسانى كه باور به غلوّ را درانداختند ، سَبَئيه ، يعنى پيروان عبدالله بن سبا بودند كه مىگفتند : على ( ع ) نمرده است و كشته نشده است ، و نخواهد مرد و كشته نخواهد شد ، مگر پس از آنكه عربها را با عصاى خويش براند و زمين را همان سان كه با بيداد و ستم پر شده است ، از عدل و داد بياكَند و چون ابنسبا در مدائن بود و خبر شهادت حضرت را شنيد ، به گزارشگر گفت : اگر مغز او را در هفتاد كيسه بياورى و هفتاد شاهد عادل را بر كشته شدن او گواه بگيرى ، ما خود آگاهيم كه او نمرده است و كشته نشده است ، تا اين كه بر سراسر زمين فرمان راند « 3 » .
گفتهاند اولين پادشاه روم كه به مسيحيت گراييد ، قسطنطين بود كه شهر قسطنطنيه را بنيان نهاد و پايتخت را از روميه بدانجا انتقال داد . « 4 »
اولين كسى كه حيره را پايگاهى براى پادشاهان عرب قرار داد ، عمرو بن عدى خواهرزادهى جذيمة الابرش بود .
اولين فرد از فرزندان اين عمرو ، امرؤالقيس اوّل بود كه نخست از جانب اردشير بر عراق و حجاز و جزيره فرمان مىراند و سپس از سوى شاپور فرزند اردشير ، و آنگاه از سوى
پاورقی
( 1 ) . القاموس المحيط ( خ م س ) 542
( 2 ) . تاريخ الامم و الملوك 1 / 379
( 3 ) . فرق الشيعه 22
( 4 ) . بنگريد به الآثار الباقية 35 .