جهانيان درآيد و اين مقام براى چهارپايان و آن انسانى كه از دنيا فقط تمايلات حيوانى را پسنديده است ، نيست ، زيرا او از چهارپايان بدتر است چون چهارپا چنين توانى ندارد ، امّا او را خداوند قدرت و امكان داد ، تا فكر كند و سپاسگزار باشد امّا او نمىانديشد و كفران نعمت مىكند پس آنان چون چهار پايان ، بلكه گمراهترند ! حال كه راه انديشيدن در بارهء خود را دانستى ، پس بينديش ! پس در بارهء زمينى كه جاى زندگى تو است و در بارهء رودها ، درياها ، كوهها و معادنش بينديش ! آنگاه به ملكوت آسمان بنگر و در بارهء آنها نيز فكر كن .
اما زمين كه از جمله نشانههاى قدرت اوست كه زمين را بستر ، و گهواره گونه آفريده است و در آن راههاى كوچك و بزرگ ساخته و رام كرده است تا روى آن راه برويد ، و آن را ( به ظاهر ) ثابت و بدون حركت قرار داده و كوهها را مانند ميخها در آن ميخكوب كرده است تا از لغزاندن شما مانع شود ، و نواحى آن را چنان گسترده است كه انسانها از رسيدن به تمام گوشه و كنارهاى آن ناتوانند ، هر چند كه عمر طولانى داشته و فراوان در سير و گردش باشند ، خداوند متعال فرموده است : « و كاخ آسمان را ما به قدرت خود برافراشتيم و مائيم كه پر كارى تواناييم ، و زمين را بگسترديم ، و چه نيكو گهوارهاى بگسترديم ( 16 ) . » و « او خدايى است كه زمين را براى شما بگسترد ( 17 ) » و در قرآن مجيد در بارهء زمين آيات زيادى آمده است تا در شگفتيهاى آن بينديشيم ، آيا پشت زمين را براى زندهها جاى آرامش و داخل آن را براى مردگان آرامگاه نساخته است ، خداوند سبحان مىفرمايد : « آيا ما زمين را جامع تمام نيازهاى شما قرار نداديم ، تا زندهها روى زمين و مردهها زير زمين جايگزين شوند ( 18 ) . » به زمين نگاه كن كه بىجان است ، وقتى كه آب بر آن مىريزد ، شاد و شاداب مىشود و سبز و پر از گياهان شگفت انگيز مىشود ، و بعد ببين كه چگونه اطراف زمين كوههاى سر به فلك كشيده محكم و استوار به زمين استحكام بخشيدهاند ، و چگونه آبها را در زير
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 478
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٧٨