عمل و عقل و خردش ببالد و در نتيجه از استفاده و مشورت با ديگران و درخواست و پرسش مطلبى خوددارى مىكند و مستبد و خود رأى بار مىآيد ، و از پرسش مشكلات از آن كسى كه داناتر است خوددارى مىكند ، و چه بسا به نظر غلطى كه از ذهنش گذشته است ، مغرور ، و دلخوش است كه از جمله نظرات اوست ، نه نظرات ديگرى ، و پافشارى مىكند و به نصيحت و اندرز گوش نمىدهد ، بلكه به ديگران به چشم حقارت مىنگرد ، و بر اشتباهات خود اصرار مىورزد ، امّا اگر به نفس خود خوشبين نباشد و به فكر خود دلگرم نباشد و از نور ايمان ، برخوردار باشد ، و از دانشمندان دينى كمك بگيرد ، و همواره در پى بحث علمى بوده باشد و از اهل بصيرت مشكلات خود را بپرسد ، البتّه كه اين عوامل او را به حق رهنمون خواهند شد .
اين چيزها و نظاير اينها از آفات خودپسندى است ، و به همين جهت از مهلكاتند . و از جمله مهمترين آفات خود پسندى آن است كه - به گمان اينكه او رستگار است و بىنياز - از كوشش و تلاش در طلب دانش كوتاهى كند ، كه خود هلاكت واضح و روشنى است بدون هيچ ترديد ! وسايل خودپسندى چند چيز است : از جمله احساس زيبايى در بدن :
جمال ، صورت ، تندرستى ، نيرومندى و تناسب اندام ، و زيبايى صورت ، خلاصهء كلام ، به برترى خلقتش عجب مىورزد ، و به زيبايى خود توجّه مىكند و فراموش مىكند كه جمال ، نعمتى است خدا داده ، و به هر حال ، در معرض زوال است ، و راه چارهاش همان است كه گفتيم ، از قبيل انديشه در پليدى باطن كار ، و انديشه در آغاز و انجام آن ، و انديشه در بارهء چهرههاى زيبا و بدنهاى نرم كه چگونه زير خاك از هم پاشيده و در دل خاك گنديده است ، به طورى كه طبع انسان از آنها متنفر است . و انديشه در نيرو و توان ، همان طورى كه از قوم عاد ، نقل كردهاند ، هنگامى كه گفتند : نيرومندتر از ما كيست ؟ وقتى كه به نيرومندى خود ، عجب ورزيدند ، چگونه خداوند نيرو را از آنها گرفت و آنان را هلاك ساخت !
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 394
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٩٤