هر كس اوقات خود را در جمع آورى مال صرف كند از ترس اينكه مبادا تنگدست شود ، او خود را بيچاره كرده است ( 7 ) .
پسران خالد به حضور پيامبر رسيدند ، فرمود : از روزى خود نااميد مباشيد ، تا وقتى كه سرهايتان بجنبد و زنده باشيد ، زيرا انسان را مادرش وقتى كه مىزايد ، هيچ گونه وسيلهء دفاعى ندارد ، بعدها خداوند به او مىدهد ( 8 ) ! انسان از حرص و آز دست بر نمىدارد ، مگر اينكه به تدبير الهى حسن نيّت داشته باشد و مطمئن باشد كه او روزى بندگان را مقدّر فرموده است ، و روزى ناگزير با صحيح طلب كردن ، به او مىرسد بلكه لازم است بداند كه روزى بنده از راههايى كه او خود نمىداند بيشتر مىرسد ، خداوند متعال فرمايد :
« هر كس از خدا بترسد ، براى او گشايشى قرار داده و از جايى كه گمان نمىبرد ، به او روزى مىدهد ( 9 ) . » پس هر گاه درى را كه از آنجا انتظار روزى داشت به روى او بسته شود ، نبايد نگران و پريشان خاطر شود ، پيامبر ( ص ) فرموده است :
خداوند روزى بندهء مؤمنش را نمىرساند ، مگر از راهى كه او خود تصور نمىكند ( 10 ) ! يكى از بزرگان مىگويد : از خدا بترس كه من هيچ پرهيزگارى را محتاج نديدهام ، يعنى ، پرهيزگارى كسى را نمىگذارد تا به مقدار نياز به كسى محتاج شود ، بلكه خداوند به دل مسلمانان مىاندازد تا روزى او را به او برسانند ( 11 ) .
يكى از بزرگان مىگويد به عربى گفتم : زندگيت از كجا تأمين مىشود ؟
گفت : از راهنمايى حجّاج ، گفتم : هر گاه مانعى پيش آمد چه ؟ شروع كرد به گريه كردن ، و گفت : اگر زندگى ما جز از راهى كه مىدانيم فراهم نمىآمد ، ما زنده نبوديم ! پس اين مطلب بايد روشن شود تا ترس و بيمى كه شيطان از تنگدستى بر ما وارد مىسازد از بين برود و سزاوار است كه فايدهء قناعت ، يعنى عزّت غناى طبع
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 314
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣١٤