تكميل نموده است . در صورتى كه طبق مدارك و مآخذ موجود در جائى ديده نشده كه حكيم عمر خيام در رى تحصيل كرده باشد و يا انوشروان در نيشابور روزگار گذرانده باشد . !
انوشروان پس از تحصيل در اوان جوانى در سنى بين 20 تا 26 به محضر صدر اسلام خواجه بزرگ نظام الملك راه پيدا مىكند و به خدمت ديوان در مىآيد .
هندوشاه نخجوانى كه رساله نفثة المصدور را در دست داشته است مىنويسد :
نوشيروان خالد در كتاب نفثة المصدور آورده است كه از لفظ خواجه شنيدم كه گفت در مبدء حال مرا موكلان از مقامى به مقامى بردند . . . « 1 »
اصل حكايت كه متهم شدن خواجه نزد پنجير سپهسالارست با تفصيل بيشتر در زبدة النصره ( كتاب حاضر ) ذكر شده است . « 2 »
به علاوه در همين مصدر آمده است كه در زمان خواجه پدران در تربيت فرزندان كوشش مىكردند كه آنانرا شايسته مجلس وزير كنند . . . « 3 »
با توجه به سن انوشروان هنگام قتل خواجه ( 458 ) كه بيست و شش سال بوده گمان مصاحبت و همنشينى با صدر اسلام خواجه بزرگ را بعيد مىنمايد پس لابد وى جزء جوانان تربيت شدهاى بوده كه به كار ديوان مشغول شده بودند .
در انقلابات بعد از خواجه بزرگ و اختلاف فرزندان وى انوشروان جانب مؤيد الملك را مىگيرد و چون در مصاف بركيارق و سلطان محمد سلجوقى مؤيد الملك كشته مىشود ( سال 495 ) انوشروان از سوگ مؤيد الملك ترك يار و ديار مىكند و سه سال در بصره با دوستانى يكدل چون حريرى معروف صاحب كتاب مقامات به سر مىبرد . « 4 »
پس از مرگ بركيارق و يك رويه شدن كار براى سلطان محمد سلجوقى ( 499 ه ) انوشروان متصدى خزينه سلطان شد سپس ديوان عرض را كه از مشاغل مهم حكومت سلجوقيان بود به عهده گرفت . « 5 »
هامش
( 1 ) - تجارب السلف ص 269
( 2 ) - ص 65 زبدة النصره
( 3 ) - ص 65 زبدة النصره
( 4 ) - مصدر سابق ص 101
( 5 ) - زبدة النصره ص 114