گردش ماه به دور زمين 354 روز است .
7 . اتّحاد واختلاف افقها در ثبوت رؤيت هلال : بدين معنا كه هرگاه هلال در سرزمين ونقطهاى به ديد آمد ، آيا اهالى ساير نقاط وشهرهايى كه هلال را نديدهاند مىتوانند مطلقا تبعيّت نمايند ؟ يا فقط براي شهرهاى مجاور معتبر است ؟ ويا براي شهر ونقاطى كه در غرب نقطهء رؤيت قرار دارند اعتبار دارد ؟
8 . نگرشى بر روز شمار قمري ورؤيت هلال ماه : نويسنده اين مقاله چند امر مهمّ را خاطرنشان ساخته است :
1 . تعريف دقيق واژههاى مربوطه ؛
2 . روش دستيابى به هلال ؛
3 . سنجش وبررسى اجراى صحيح اين روش در همه جا ، يعنى به كارگيرى اين روش در سر تا سر جهان . وى سپس به چند نكته اساسى توجه داده است : يكى بررسى جنبههاى علمي ماه وتقويمهاى قمري وپيدايش تاريخ قمري از زمانهاى ديرين تا كنون ؛ وديگرى جنبههاى شرعي ومترتب گرديدن اعمال وعبادات مكلّفان بر آن . آنگاه حركت ماه به مدل زمين مركزى بطليموسى ومدل خورشيد مركزى جديد را يادآورى نموده وخاطرنشان ساخته است كه محاسبات فلكى ماه ، تغييرى نمىكند وبا هر دو مدل سازگار است ، چنان كه مثلا خسوف وكسوف هم با مدل زمين مركزى وهم با مدل جديد بدون اشتباه واقع مىشوند .
نويسنده سپس در بيان حركت ماه ومدت آن طي يك ماه مىنويسد : ماه از سمت مغرب به طرف مشرق به دور زمين مىگردد ويك دور 360 درجه را در مدت زمان 29 شبانه روز و 8 ساعت طي مىكند واين مدت را در اصطلاح نجومى « ماه نجومى » مىگويند . آنگاه در مقام بيان « ماه هلالي » مجموع حركت ماه وزمين را در نظر گرفته ومقدار آن را 29 روز و 13 ساعت به نگارش آورده است .
امّا بايد خاطرنشان ساخت كه براي نويسندهء محترم در اينجا اشتباهى رخ داده وآن اين كه مدت زمان « ماه نجومى » برابر است با 3 / 27 روز ؛ يعنى زمان متناوب نجومى عبارت است از مدت زماني كه لازم است تا سيّارهاى مانند ماه يك دور كامل نسبت به كره فلكى ( 360 درجه ) حركت كند ودوباره به موقعيت قبلي خود ( نقطه آغاز ) نسبت به ستارگان أطراف ( ستارگان دوردست ، ثوابت ) بازگردد ، امّا زمان تناوب « ماه هلالي يا
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3581
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٥٨١