ناسازگارىهاى موجود را در اعلام رؤيت ، حاكى از آن مىداند كه ممالك اسلامى براي تعيين آغاز ماه قمري روشهاى مختلفي به كار مىبندند كه بعضا فاقد هر گونه معيار مشخّص وثابت است وبرخى از كشورها هم صرفا از نتيجهء اعلام رؤيت كشورهاى ديگر تبعيت مىكنند . گرچه در اين ميان ممالكى هم هستند كه معيار خاص خود را دارند ودر آن يا بر أساس مشاهدهء هلال وثبوت آن براي قاضى با حاكم شرع ، مستقلا عمل مىكنند ويا بر مبناى معيارهايى نظير سنّ ، ارتفاع ، فاصلهء زاويهاى از خورشيد وديگر ويژگىهاى هلال حكم مىدهند . به اعتقاد نويسنده ، بر أساس منابع روايى شيعي وسنّى ، معيارهاى مجلس افتاى اعلاى عربستان سعودى كه موجب اصلى تشتّت آرا در اعلام آغاز ماههاى قمري است ، با هيچ يك از منابع حديثي سازگارى ندارد وبا بىاعتبار شدن آن معيارها ، مشكل اصلى در اين باره تا حدى زيادى مرتفع خواهد شد .
در نخستين مقالهء مبحث نجوم ، با عنوان « بررسى علمي رؤيت هلال ماههاى رمضان وشوّال 1423 در إيران » ، نويسنده براي پيشبينى امكانپذيرى رؤيت هلال ماههاى رمضان وشوّال اين سال ، ابتدأ با روشى نو همهء مقادير مشخصههاى حددار خورشيد وماه ومشخصههاى موقعيتى ماه را در لحظهء غروب خورشيد چهاردهم آبان 1381 ( 29 شعبان 1423 ) براي سراسر نقاط روى نوار مرزى إيران وافزون بر اين ، مقدار ديرترين لحظهء غروب خورشيد را در سيزدهم آذر 1381 ( 28 رمضان 1423 ) براي كليهء نقاط روى نوار مرزى إيران محاسبه كرده ، سپس همهء مقادير مقايسهشدهء آن مشخصهها را با تمامى مقادير مشخصههاى متناظر با شواهد ثبتشدهء جهانى ( از 1859 م به بعد ) با يكديگر قياس نموده ، وسرانجام أوضاع رؤيتپذيرى يا رؤيتناپذيرى هلال ماههاى رمضان وشوّال 1423 را با چشمان مسلّح وغير مسلّح در شامگاه آن تواريخ ، معين ساخته ودر نهايت تاريخهاى دقيق اوّل ماههاى رمضان وشوّال سال مذكور را در إيران به دست داده است .
نويسندهء مقالهء « روشها ، رتبهها وتجارب رصدى وعملي رؤيت هلال » ، با عنايت به اهميت فوق العادهء مباحث عملي وتجارب ميدانى مقولهء رؤيت هلال در كنار مباني نظري آن ، ابتدأ به بيان نكات ودقايقى پرداخته است كه در عمليات رصدى بايد در نظر گرفته شود ؛ سپس گزارش مفصلى دربارهء رتبههاى استهلال در إيران وجهان وجدول مهمترين رصدها ( از 1859 تا 2004 م ) را كه مىتواند در معيارهاى رؤيتپذيرى مؤثر واقع شود ،
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3571
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٥٧١