پيچيده بىنتيجه است وبايد با آنها به گونه ديگرى سخن گفت . براي فقهپژوهان نيز شمارى از اين گونه آثار مفيد نيست بلكه تطويل بلا طائل است يا استدلالهاى آنها چندان محكم نيست تا توجه فقهپژوهان را به خود جلب كند .
به هر حال ، دو نقص عمده وبزرگ در پژوهشهاى فقهى كنونى ما مشاهده مىشود كه اميد است ميراث فقهى به خوبى آنها را نمايانده باشد : يكى پژوهش بدون مراجعه به منابع پيشين وكارهاى انجام شده ، دوم تكرار مكرّرات وتطويل بلا طائل وتباه كردن عمر ووقت وكاغذ ومواد چاپى و . . . .
* * * فصل دوم اين بخش مشتمل است بر آثار مستقلّ عامّه در رؤيت هلال ، ودر دو قسمت سامان يافته است . در اين فصل ، تصميم ما بر استقصا واستقراى تام نبود - چون نه ضرورتي داشت ونه فايدهاى - وفقط نه اثر از آثار آنان را در قسمت اوّل به تفصيل شناسانديم وآثار بيش از چهل نفر را هم كه غالبا در منابع وكتابشناسىها بر نام آنها وقوف يافتيم در قسمت دوم به اجمال گزارش كرديم .
* * * در سامان يافتن وفرآهم آمدن اين بخش ، شمارى از دوستان فاضل همكارى كردهاند كه صميمانه از آنها سپاسگزارم : حضرات حجج اسلام آقايان : أبو الفضل حافظيان ، محسن صادقي ، على أوسط ناطقى ، محسن نوروزى ؛ وسرانجام حجة الاسلام جناب آقاى على زماني قمشهاى كه معرّفى بسيارى از رسالهها را بر عهده گرفتند يعنى همهء رسالههاى قسمت اوّل فصل دوم ، وبرخى از رسالههاى قسمت اوّل فصل اوّل ، كه به نام ايشان مزيّن است .
وآخر دعوانا أن الحمد للّه ربّ العالمين .
خوانسار ، مدرسهء علوي
مرداد ماه 1385
رضا مختارى
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3513
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٥١٣