رؤيت هلال ماه نو
با احتساب حركت 5 / 29 روزهء ماه به دور زمين ويا فاصلهگيرى 360 درجهاى آن از خورشيد در اين مدّت ، نتيجة مىشود كه ماه در شبانه روز به طور متوسط حدود 2 / 12 درجه ودر ساعت حدود 30 دقيقهء زاويهاى ، از خورشيد فاصله مىگيرد وچون اندازهء زاويهاى قرص كامل ماه خود حدود 30 دقيقهء زاويهاى است ، پس مىتوان گفت كه قرص ماه به طور متوسط در هر ساعت حدودا به اندازهء قطر خود به طرف مشرق حركت مىكند .
حال مسألهء مهم براي همهء كساني كه به دنبال رؤيت هلال زيباى ماه نو پس از غروب خورشيد ويا ديدار هلال صبحگاهى أواخر ماه قمري ، قبل از طلوع خورشيدند ويا تاريخنگارانى كه با پيگيرى در تاريخ گذشتگان به دنبال اين مطلباند كه آيا مثلا رؤيت هلال ماه نو در محل ودر زماني معين ممكن بوده است ويا خير وسرانجام براي مسلمين به خصوص در شروع عبادت روزه در اولين روز ماه رمضان وخاتمهء آن در اولين روز ماه شوّال وهمچنين در ماههاى قمري ديگر به منظور بزرگداشت أعياد ووقايع مهم مذهبي وتاريخي ، اين نكته است كه پس از مرحلهء قران نيّرين وشروع فاصلهگيرى بيشتر ماه از خورشيد به طرف مشرق ، چه زماني رؤيت هلال ماه نو در محلّى ممكن مىشود .
رؤيت هلال ماه نو به عوامل مهمى از قبيل مدت زمان سپرى شده از لحظهء محاق در وقت غروب خورشيد ، نزديكى ويا دورى فاصلهء ماه از زمين ناشى شده از مدار بيضى شكل حركت ماه به دور زمين ، فصل سال ، وضعيت قرار گيرى ماه نسبت به محل غروب خورشيد در أفق محل به هنگام غروب آن ، مختصات جغرافيايى محل ، قدرت ديد ناظر ، وضعيت هوا وصافي أفق محل رؤيت وسعى ومهارت ناظرين وغير اينها بستگى دارد .
قصد ما در اين مقاله بررسى كامل مسائل رؤيت وتشريح معيارهاى مورد استناد نيست ، بلكه سعى ما در آن است كه با شاخص كردن يك معيار خاص نجومى يعنى حد أقل فاصلهء زاويهاى ماه وخورشيد كه از آن به بعد رؤيت هلال ممكن مىتواند باشد ، مسألهء رؤيت هلال ماه در روز جمعه 14 فروردين ماه 1371 مورد بررسى قرار گيرد .