آسمان اين مرز وبوم مىدرخشيدند . در زير قبل از آغاز بحث اصلى ، نام چند نفر از آنان را ضمن تجليل از مقام شامخشان زيب اين مقاله مىكنيم :
1 . أبو ريحان بيرونى .
أو يكى از بزرگترين دانشمندان دورهء اسلامى در علوم رياضيات ومثلثات كروى وهيأت ونجوم واستادى بىنظير در عصر خود بوده است وبه حقيقت مىتوان أو را يكى از نوابغ روزگار ومايهء افتخار شرق وغرب دانست . چندين جلد كتاب ورساله در مثلثات كروى ، رياضيات ، هيأت ، نجوم ، جغرافيا و . . . از وى به يادگار مانده است ؛ از جمله كتاب قانون مسعودى در رياضيات ومثلثات كروى ( دايرة المعارفي از هيأت ونجوم ) ، الآثار الباقية عن القرون الخالية ( بحث دربارهء گاه شمارى أقوام مختلف ) ، التفهيم عن صناعة التنجيم ( هيأت ونجوم ) ، مقاليد علم الهيأة ( يكى از مهمترين آثار أو در مثلثات كروى وطرز استفاده از مثلثات در دواير فلكى وهيأت ونجوم ) . تمام اين كتابها به غير از مقاليد علم الهيأة كه هم اكنون در دست تحقيق است ، به زبانهاى مختلف انگليسى ، فرانسه ، آلمانى و . . . ترجمه شدهاند .
2 . حكيم عمر خيام نيشابورى .
حكيم عمر خيام ، واضع وكاشف علم جبر ومقابله است . وى با همراهى چند دانشمند هيأت ونجوم ورياضىدانان همچون أبو المظفر اسفزارى ، ميمون ابن نجيب واسطى وخواجة عبد الرحمن خازنى ، زيجى به نام سلطان جلال الدين ملكشاه سلجوقى نوشت واختلاف سال شمسي نجومى وسال شمسي اصطلاحى را تصحيح وبزرگترين تعديل در امر كبيسه را وضع وسال شمسي حقيقي وسال وتقويم يزدگردى را اصلاح كرد .
3 . خواجة نصير الدين طوسي .
أو رصدخانهاى در مراغه بنا نهاد وزيج ايلخانى وهمچنين كتاب كشف القناع در علم مثلثات را تأليف كرد .
وصدها دانشمند ديگر مانند عبد الرحمن صوفي رازي ، صاحب كتابهاى صور الكواكب وتكميل جغرافياى سماوي ، كه نوشتن نام وتأليفات ايشان محتاج چندين كتاب است وعموما مايهء افتخار شرق وغرب به خصوص ايراناند .
دانشمندان فوق براي پيشبينى امر رؤيت هلال در سال وماه مفروض ( كه آيا هلال ماه در غروب بيست ونهم ديده مىشود وماه بيست ونه روز است ويا ديده نمىشود وماه را بايد سى روز به حساب آورد ) قانوني وضع كردهاند كه از قرن دوم هجرى تا كنون مورد