كه چرا احتمال وقوع ماههاى اسلامى متوالى « بلند » بيشتر از تعداد ماههاى اسلامى متوالى « كوتاه » است . سه ماه 30 روزه در يك رديف كاملا عادى است وحتى ممكن است 4 ماه متوالى 30 روزه اتفاق افتد ، ولى هرگز ممكن نيست كه بيشتر از 3 ماه متوالى 29 روزه رخ دهد .
نوسانات در اندازه ومدت حركت ماه چرخهاى است . چرخهاى سريع با ميانگين حدود 412 روز وجود دارد كه دقيقا كمتر از 14 ماه قمري است واين حركت با تغييرات خروج از مركز ( يا شكل ) مدار ماه همراه است . اين چرخهء سريع در داخل چرخهء كندترى به طول موج 85 / 8 سال قرار گرفته است ( برابر با يك گردش كامل محور مدار بيضى شكل ماه ) . به علاوة نوسانهاى ديگرى وجود دارد كه تعدادى از آنها موجب بسط تغييرات به مدّت چند صد سال مىشوند ، به نحوى كه جستجوى يك طول موج متوسط مفهومي نخواهند داشت . ماههاى قمري طولانىتر نسبت به ماههاى قمري عادى ، بيشتر بين اكتبر ومارس رخ مىدهند ، زيرا در اين أيام زمين مدارش را به دور خورشيد سريعتر مىپيمايد .
اين وضعيت در ماههاى فوريه ومارس ، لحظهء سبقت گرفتن ماه بر خورشيد را به تأخير مىاندازد ( يعنى لحظهء تولد ماه نو ) . همچنين اين بدان معناست كه در مقايسه با زماني كه فرضا تندى زمين يكنواخت مىبود ، خورشيد به تولد جديد هلال نزديكتر مىشود ودر آن صورت آغاز رؤيت ماه به تأخير مىافتد . از طرف ديگر ، در ماههاى اكتبر ونوامبر ، موضع خورشيد بر روى خط دايرة البروج « عقبتر از زمان تعيين شده » است ولذا ماه زودتر بر خورشيد سبقت مىگيرد .
به دلايل فوق ، هر 8 يا 9 سال در نيمكرهء شمالي هنگام پاييز وزمستان ، احتمالا دو مورد وجود خواهد داشت كه 4 ماه قمري متوالى بيشتر از 119 روز بشود : بنابراين ، امكان دارد كه براي تمام 4 ماه ، يك ماه اسلامى طولانى به دست آيد .
جدول 3 مواقعى را نشان مىدهد كه در گذشته ويا آينده تقويم مورد نظر چهار ماه طولانى متوالى را ايجاد مىكند . مع ذلك ، اگر لحظهء پيدايش از نيمه شب گرينويچ به منطقهء زماني ديگرى تغيير يابد ، سالهاى كاملا متفاوتى داراى چهار ماه 30 روزه متوالى خواهند بود . اين پديده با توجه به انتخاب منطقهء زماني ، بسيار مهم است ؛ زيرا براي انجام دادن اين كار لازم است طول جغرافيايى كه ماه دقيقا قبل از نيمه شب محلى بر خورشيد سبقت
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 2988
مساهمون: رضا مختاري
ص٢٩٨٨