يكى از نكات مثبت در مورد ماه قمري اين است كه شروع وپايان آن از روى هلال ماه مشخّص مىگردد كه خود راه سادهاى براي انسان است . با مقايسهء اين دو مىبينيم كه ماه خورشيدى با محاسبه تعيين مىگردد واين بدون توجّه به تغييرات وظهور فيزيكى خورشيد صورت مىگيرد ، هر چند ما هنوز شاهد طلوع وغروب هستيم .
اشتباهاتى را كه در تقويم شمسي رخ مىدهند مىتوان با زياد وكم كردن روزهاى سال كبيسه جبران كرد ولى ماههاى قمري كمتر در معرض اشتباه قرار دارند . تعداد روزهاى ماه را مىتوانيم به آسانى بدون اشتباهات انباشته شده تصحيح كنيم . سال قمري 11 روز كمتر از سال شمسي است . بدين ترتيب ، قوانين اسلامى خيلى آسانتر قابل اجرا هستند . . . ماه قمري همچنين در تمام فصول سال رخ مىدهد ومراسم حجّ نيز در تمام روزهاى سال شمسي اتفاق مىافتد . شكّى نيست كه روش اوّليه در جهت فراگيرى ديدن وشنيدن است .
مشكلترين راه براي كسب علم ، طريق محاسبه است .
قوانين ساير أديان بيشتر بر ماه قمري استوار شده واين مسأله توسط پيروان همين أديان تغيير يافته است . . .
اين مسأله كه اگر هلال در جايى رؤيت شود ودر جاى ديگر ديده نشود باعث اختلاف علما در سه تفسير متفاوت شده وما در اينجا بدون اثبات وموشكافى همان طور كه در كتب اصلى آمده مطرح مىكنيم :
اين قانون در مورد همان مسافتى كه دال بر شكستن نماز براي مسافرين است صدق مىكند . اين مسأله توسط امام شافعي وأكثر علماى شافعي مطرح شده وتا آنجا كه من مىدانم اين قانون در هيچ كشور اسلامى اجرا نمىشود .
مقدار مسافت همگام با محل تغيير مىيابد . اين موضوع در بعضي از كشورهاى اسلامى در گذشته اجرا مىشده وتاكنون نيز اجرا شده است . هيچ كدام از چهار امام به اين مسأله اشاره نكردهاند ولى پيرامون آن نوشتهاند كه رؤيت در يك كشور در ساير كشورها نيز معتبر است . نزديك يا دور ، شرق يا غرب . مسأله از طرف سه امام ادعا شده ، أبو حنيفة ، مالك وأحمد بن حنبل . تعداد زيادى از پيروان ايشان نيز اين تفسير را ترجيح مىدهند . . .
روزهاى ماه قمري از غروب تا غروب روز آينده ( بنابر عقيدهء أهل تسنن ) طول مىكشد . تفاوت در هلال بيشتر از 24 ساعت در هيچ كجاى دنيا تجاوز نمىكند . احتياج
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 2977
مساهمون: رضا مختاري
ص٢٩٧٧