نقشههاى اعراب از اقيانوس هند
گرچه در آثار ابن ماجد ( متوفى پس از 905 ) و سليمان مهرى ( نيمهء اول قرن دهم ) ، دريانوردان عرب ، به وجود نقشههاى درياى عرب صريحا اشاره نشده است ، « 1 » در منابع پرتغالى و منابع ديگر اشارههايى بدانها يافت مىشود . و پيش از آن نيز ، به گفتهء ماركوپولو ، « اعراب نقشههاى دريايى خوبى داشتهاند » . « 2 » در اينجا دو مطلب قابل توجه است : يكى نقشهاى دريايى است كه دوباروس « 3 » توصيف كرده و ابن ماجد ضمن ملاقات خود با واسكوداگاما در شرق افريقا به وى نشان داده است . به گفتهء دوباروس ، اين نقشه سراسر ساحل هند را شامل مىشد و مدارات و نصف النهارها به شيوهء اقوام مور ( يعنى اعراب ) بر آن نشان داده شده ، ولى مسير بادها در آن مشخص نشده بود . خانههاى مربع شكلى كه اين خطوط ايجاد كرده بودند بسيار كوچكى بود ، و ازينرو ساحلى كه ميان خطوط شمالى - جنوبى و شرقى - غربى نشان داده مىشد بسيار دقيق بود . به اعتقاد داموتا ، مدارها ممكن است نمايانگر ارتفاع ستارگان بوده باشد و احتمالًا بر مقياس 1 / 4 / 1 / 4 اصبع [ انگشت ] ( يك درجه و 36 دقيقه ) ، مطابق با ارتفاعاتى كه در آثار ابن ماجد و سليمان مهرى آمده ، كشيده شده بوده است ، و نصف النهارها نيز ممكن است
هامش
( 1 ) .G . R . Tibbetts , The Navigational Theory of the Arabs in the Fifteenth and Sixteenth Centuries , in Agrupamento , de estudos de cartografia Antiga , xxxvi ( Coimbra 1969 ) , 19( 2 ) .idem , Arab Navigation in the Indian Oceran before the Coming of the Portuguese , London 1971 . p . 4 : A . Teixerira da Mota , Methodes de Navigation et Cartographie nautique dans l'Ocean Indien avant le XVle , siecle , Centro de Estudos Historicos Ultramarinos , in studia , xi ( january 1963 ) , 72 - 75( 3 ) .Joao de Barros