1 . سرزنشِ راويان حديث
ابن عبدالبرّ از شَعبى روايت كند كه او درباره « حارثِ هَمْداني » گفته است : « حارث براى من روايت كرد ، و او يكى از كذّابين است » ابن عبدالبر گويد : « هيچ كذبى از حارث سر نزده ، تنها ايرادى كه بر او گرفته شده افراط او در حبّ على و برتر دانستن او از ديگران است ، و بدين خاطر است كه شعبى او را كذّاب شمرده - و خدا داناتر است - چون شعبى ابوبكر را برتر مىداند و او را اوّل مسلمان مىشمارد ! « 1 » »
2 . سرزنش پيشوايان حديث
در مكتب خلفا گاهى پيشوايان حديث را به خاطر روايت حديثى كه مخالف ديدگاه آنان بود ، مورد سرزنش و نكوهش قرار دادهاند ، همانگونه كه با حاكمِ شافعى « 2 » چنين كردند . ذهبى در شرح حال او گويد :
« حافظ كبير ، پيشواى محدثان ، ابوعبدالله محمدبن عبدالله بن محمد بن حمدويه نيشابورى معروف به ابن البيع در سال 312 ه - به دنيا آمد و در سال 405 ه - وفات كرد . از كودكى خواستار حديث شد و به عراق رفت و حجگزارد و در خراسان و ماوراءالنهر به جستوجو پرداخت و از دو هزار شيخ يا نزديك به آن حديث شنيد و تصانيف او به حدود پانصد جزء رسيد كه از جمله تاليفات او فضايل شافعى است . نقل شده كه مشايخ حديث دوران او را يادآور مىشوند و پيشوايان حديثِ عصرش او را بر خود مقدم مىداشتند و حق برترىاش را رعايت مىكردند و حرمت والائى براى او قائل بودند » .
هامش
( 1 ) . جامع بيانالعلم ، باب حكمالعلماء بعضهم فى بعض ، ج 2 ص 189 .
( 2 ) . حاكم نيشابورى ، صاحب كتاب مستدرك الصحيحين است كه در سال 405 ه - درگذشت .