چهارم - ف . بوهل « 1 »
او در بخشى از « دايرة المعارف الاسلاميه » با شاره به افسانهى خرافى غرانيق ، پس از ذكر مقدماتى كه آنها را لازم مىديده است ، گويد :
« اين پيامبر براى فهميدن كلماتى كه از ضمير ناخود آگاهش بر او القاء مىشد ، مستعد و آماده بود . و بر او لازم بود كه با القائات شيطان بجنگد . چنان كه آيه ( 200 ) سورهى اعراف و آيهى ( 97 ) سورهى مؤمنون بدان اشاره مىكنند . ولى در زمانى خاص مىكوشيد تا وحى را با اين نداهاى شيطانى پنهان در هم آميزد . و اين تماماً در آيه ( 98 ) سوره نحل آمده است . و براى آنكه خود را از اين نداها مصون بدارد ، خدا را مىخواند و از او مىخواست كه از آن مصونش دارد .
ولى روايات موثق مورد اعتماد اشاره دارد كه او خودش اجازه مىداد تا بوسيله شيطان فريب بخورد . زيرا ، لات و عزّى و منات را تا حدودى ستايش كرد . اما بعدها به لغزش خود پى برد و سپس آيه ( 19 ) سورهى نجم به او وحى گريد . »
هامش
( 1 ) - مستشرق دانماركى ، استاد دانشگاه لايپزيك ( 1351 1260 ه - ) .